కాశీ విశ్వనాథుడు: అవిముక్త కాశీ: శివుడు కాశీని ఎన్నడూ విడిచిపెట్టడు
వారణాసి (కాశీ), ఉత్తరప్రదేశ్

వారణాసిలోని కాశీ విశ్వనాథ ఆలయంలో శివుడు విశ్వేశ్వర జ్యోతిర్లింగంగా పూజలందుకుంటారు, ఇది పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాల్లో ఒకటి. పురాణాలు కాశీని అవిముక్త క్షేత్రం అంటాయి, అంటే శివపార్వతులు ఎన్నడూ విడిచిపెట్టని ధామం. ఇక్కడ దేహం విడిచినవారికి స్వయంగా శివుడే తారక మంత్రం ఉపదేశించి ముక్తిని ఇస్తారని నమ్మకం.
స్కాంద పురాణం కాశీ ఖండంలో ఒక కథ ఉంది, చాలా పురాతన కాలంలో భూమిపై సుదీర్ఘమైన, భయంకరమైన కరవు వచ్చింది. ప్రజలు ఆకలితో అల్లాడిపోయారు, ధర్మకార్యాలు ఆగిపోయాయి. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు రిపుంజయుడు అనే తపస్వి, ధర్మాత్ముడైన రాజును చూసి, కాశీ నుంచి భూమిని పాలించమని ఆయనను అభ్యర్థించారు. రిపుంజయుడు ఒక షరతు పెట్టాడు: నా పాలనలో దేవతలు తమ తమ లోకాల్లోనే ఉండాలి, భూమి వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోకూడదు, మనుషులు తమ పురుషార్థంతో, ధర్మంతో బతకాలి. బ్రహ్మదేవుడు షరతుకు ఒప్పుకుని ఆయనకు దివోదాసు అనే పేరు పెట్టారు.

కానీ కాశీ శివుని సొంత ఇల్లు. లోకకల్యాణం కోసం శివుడు కూడా ఈ షరతుకు ఒప్పుకుని, పార్వతీదేవితో కలిసి మందర పర్వతానికి వెళ్ళిపోయారు. వెళ్తూ వెళ్తూ కాశీలో తన ఉనికిని ఒక లింగంలో ఉంచి వెళ్ళారు, దానిని అవిముక్తేశ్వరుడు అంటారు. దివోదాసు ఎంత న్యాయంగా పాలించాడంటే, కాశీలో దుఃఖితుడూ లేడు, అధర్మపరుడూ లేడు. వానలు సకాలంలో కురిశాయి, ప్రజలు సుఖంగా ఉన్నారు.

మందర పర్వతంపై కాశీ లేకుండా శివునికి మనసు నిలవలేదు. రాజు పాలనలో ఏదైనా లోపం వెతకమని, దాంతో అతని అధికారం ముగిసేలా, ఆయన యోగినులను పంపారు. యోగినులు ఎన్నో వేషాలు వేసి కాశీలో తిరిగారు, కానీ ఏ లోపమూ దొరకలేదు, కాశీకి ఎంతగా మోహితులయ్యారంటే అక్కడే ఉండిపోయారు. ఆ తర్వాత సూర్యదేవుడు వెళ్ళారు. ఆయనకూ ఏ లోపమూ దొరకలేదు, కాశీ ప్రేమలో పడి అక్కడే ఆగిపోయారు. బ్రహ్మదేవుడే స్వయంగా వచ్చి, రాజు సహాయంతో పది అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేశారు, అందుకే ఆ ఘాట్ దశాశ్వమేధ ఘాట్ అయింది, ఆయనా అక్కడే స్థిరపడ్డారు.

ఆ తర్వాత శివుడు తన గణాలను, ఆపై గణేశుణ్ణి పంపారు. గణేశుడు జ్యోతిష్కుడిగా కాశీకి వచ్చి అందరి మనసులూ గెలుచుకుని, రాజు మనసును మెల్లమెల్లగా వైరాగ్యం వైపు మళ్ళించారు. ఆయన కూడా ఢుంఢిరాజ వినాయకుడిగా కాశీలోనే ఉండిపోయారు. చివరికి శ్రీమహావిష్ణువు ఒక జ్ఞాని రూపంలో రాజును కలిశారు. దివోదాసు అప్పటికే రాజ్యభారంతో అలసిపోయాడు; ఏ రాజ్యం కంటే శివుని సాన్నిధ్యమే గొప్పదని ఆయనకు అర్థమైంది.

దివోదాసు కాశీలో ఒక శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి, రాజ్యాన్ని తన కొడుకుకు అప్పగించి, కథ ప్రకారం దివ్య విమానంలో శివలోకానికి వెళ్ళిపోయాడు. కాశీ షరతు నెరవేరింది. అప్పుడు శివుడు పార్వతీదేవితో, దేవతలందరితో కలిసి కాశీకి తిరిగి వచ్చారు. నగరమంతా శంఖాలు, గంటలు, హర హర మహాదేవ జయఘోషలతో మారుమోగింది, గంగ ఒడ్డున దీపాలు వెలిగాయి.

తిరిగి వచ్చిన శివుడు అన్నారు, ఇక నేను ఈ నగరాన్ని ఎన్నడూ విడిచిపెట్టను. అందుకే కాశీని అవిముక్తం అంటారు, శివుడు ఎన్నడూ వదలని, ఎన్నడూ విడిచిపెట్టని నగరం. కాశీ శివుని త్రిశూలంపై నిలిచి ఉందని, ప్రళయంలో కూడా నశించదని, మణికర్ణికా ఘాట్లో దేహం విడిచేవారి చెవిలో స్వయంగా శివుడే తారక మంత్రం పలుకుతారని భక్తుల నమ్మకం.

ఈనాటికీ కాశీకి వచ్చే భక్తులు గంగాస్నానం చేసి విశ్వనాథుణ్ణి దర్శించుకుంటారు, చాలా మంది కాశీ కొత్వాలుగా పిలవబడే కాలభైరవుడికి, ఢుంఢిరాజ గణపతికి కూడా నమస్కరిస్తారు. దేవుడికి కూడా తన ఇల్లు, తన భక్తులు ఎంత ప్రియమో ఈ కథ చెబుతుంది. బాబా విశ్వనాథుడు అందరికీ శాంతి, ముక్తి మార్గం చూపాలి.
ఆధారం
దివోదాసు, శివుడు కాశీని విడిచి వెళ్ళడం, తిరిగి రావడం కథ స్కంద పురాణం కాశీ ఖండంలో ఉంది, ఇక్కడ సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది; కాశీని అవిముక్తం అనే సంప్రదాయం పురాణాలలో అనేక చోట్ల కనిపిస్తుంది; త్రిశూలంపై కాశీ, తారక మంత్రం విషయాలు భక్తుల నమ్మకాలు.