సాలాసర్ బాలాజీ: అసోటా పొలం నుంచి ప్రత్యక్షమైన సాలాసర్ బాలాజీ
సాలాసర్, చూరు (రాజస్థాన్)

రాజస్థాన్లోని చూరూ జిల్లా సాలాసర్ ధామంలో హనుమంతుడు బాలాజీగా కొలువై ఉన్నారు. ఇక్కడ ఆయన విగ్రహానికి గుండ్రని ముఖం, గడ్డం మీసాలు ఉంటాయి, ఇదే దీనిని ఇతర హనుమాన్ ఆలయాల నుంచి వేరు చేస్తుంది. ఆలయ సంప్రదాయం ప్రకారం ఈ విగ్రహం నాగౌర్ జిల్లాలోని ఆసోటా గ్రామంలో ఒక పొలంలోంచి బయటపడి, భక్తుడు మోహన్దాస్ జీ భక్తి వల్ల సాలాసర్ చేరింది.
పద్దెనిమిదో శతాబ్దంలో సాలాసర్ గ్రామంలో మోహన్దాస్ అనే భక్తుడు ఉండేవారు, చిన్నప్పటి నుంచే ఆయన మనసు హనుమంతుడిలోనే లీనమై ఉండేది. సంసార బాదరబందీలకు దూరంగా ఉంటూ, పొలంలో, కళ్ళంలో కూడా బాలాజీ నామమే జపిస్తూ ఉండేవారు. ఆయన భక్తికి మెచ్చి బాలాజీ ఆయనకు ఎన్నోసార్లు దర్శనమిచ్చారని, ఒకసారి గడ్డం మీసాలు ఉన్న ఒక సాధువు రూపంలో కూడా కనిపించారని సంప్రదాయం చెబుతుంది. స్వామి సాలాసర్లోనే కొలువుదీరాలని, మోహన్దాస్ జీ మనసులో ఒకటే తపన.

ఆలయ సంప్రదాయం ప్రకారం విక్రమ సంవత్ 1811 శ్రావణ శుద్ధ నవమి నాడు నాగౌర్ జిల్లా ఆసోటా గ్రామంలో ఒక రైతు తన పొలం దున్నుతున్నాడు. హఠాత్తుగా అతని నాగలి ఏదో గట్టి వస్తువుకు తగిలి ఆగిపోయింది. మట్టి తొలగించి చూస్తే లోపలి నుంచి ఒక రాతి విగ్రహం బయటపడింది. అప్పుడే అతని భార్య పొలానికి అతనికోసం భోజనం తీసుకుని వచ్చింది. ఆమె తన మేలిముసుగుతో విగ్రహంపై పేరుకున్న మట్టిని తుడిచి చూస్తే, అది బాలాజీ విగ్రహం.

రైతు, అతని భార్య భక్తితో చేతులు జోడించారు. ఆ సమయంలో వారి దగ్గర ఇంకేమీ లేకపోవడంతో, భార్య తనతో తెచ్చిన సజ్జల చూర్మానే మొదటగా బాలాజీకి నైవేద్యం పెట్టింది. ఆ అమాయకపు భక్తి ఎంతగా స్వీకరించబడిందంటే, ఈనాటికీ సాలాసర్ బాలాజీకి చూర్మా నైవేద్యం అంటే ఇష్టమని భావిస్తారు. విగ్రహం దొరికిన వార్త చూస్తుండగానే ఊరంతా పాకిపోయింది, జనం దర్శనానికి తండోపతండాలుగా వచ్చారు.

ఆ రాత్రే ఆసోటా ఠాకూర్కు కలలో బాలాజీ ఆదేశించారు, నన్ను సాలాసర్కు చేర్చు, అక్కడ నా భక్తుడు నా కోసం ఎదురుచూస్తున్నాడు. అదే రాత్రి సాలాసర్లో మోహన్దాస్ జీకి కూడా కలలో బాలాజీ, ఆసోటాలో తన విగ్రహం వెలిసిందని చెప్పారు. ఉదయం ఠాకూర్ ఊరివాళ్ళకు జరిగినదంతా చెప్పి, గౌరవంగా విగ్రహాన్ని ఎడ్లబండిలో ఉంచి సాలాసర్కు సాగనంపాడు. ఊరి జనం కీర్తనలు పాడుతూ వెంట నడిచారు.

బండి సాలాసర్ చేరగానే, ఎడ్లను వదిలేయండి, అవి తమంతట తామే ఎక్కడ ఆగితే అక్కడే బాలాజీ కొలువుదీరుతారని మోహన్దాస్ జీ అన్నారని చెబుతారు. ఎడ్లు ఒక చోటికి వెళ్ళి తమంతట తామే ఆగిపోయాయి, అదే చోట విగ్రహ ప్రతిష్ఠ జరిగింది, అక్కడే ఈనాటి సాలాసర్ ధామం ఉంది. మోహన్దాస్ జీకి బాలాజీ ఏ రూపంలో దర్శనమిచ్చారో, దాని జ్ఞాపకార్థమే ఇక్కడ బాలాజీని గడ్డం మీసాల రూపంలో అలంకరిస్తారని భక్తుల నమ్మకం. కొన్నేళ్ళ తర్వాత అక్కడ మొదటి ఆలయం వెలిసింది.

మోహన్దాస్ జీ తన జీవితమంతా బాలాజీ సేవకే అంకితం చేశారు. ఆలయ ప్రాంగణంలో ఆయన సమాధి ఉంది, ఆయన వెలిగించిన ధుని ఈనాటికీ మండుతూనే ఉందని భక్తుల నమ్మకం. ఈనాడు భక్తులు తమ కోరికల కోసం ఎర్రని దారంతో కొబ్బరికాయలు కడతారు, చైత్ర, ఆశ్వయుజ పౌర్ణమిలకు ఇక్కడ పెద్ద జాతరలు జరుగుతాయి. ఒక సాధువు ఏళ్ళ తరబడి చేసిన తపస్సు ఎంత ప్రియమో, ఒక రైతు భార్య పెట్టిన సాదా చూర్మా కూడా భగవంతుడికి అంతే ప్రియమని ఈ కథ చెబుతుంది.
ఆధారం
అసోటా పొలం నుంచి విగ్రహం బయటపడడం, రెండు కలలు, ఎద్దుల బండి కథ సాలాసర్ ధామ్ ఆలయ సంప్రదాయం, రాజస్థాన్ జానపద విశ్వాసం; సంవత్ 1811 తేదీని ఆలయ సంప్రదాయం చెబుతుంది, కానీ ఆ రోజు వారం గురించి వేర్వేరు మాటలు ఉన్నాయి, కథకు అనేక రూపాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.