ముంబై మహాలక్ష్మి: సముద్రం నుంచి వచ్చిన ముగ్గురు దేవతలు
మహాలక్ష్మి, దక్షిణ ముంబై (మహారాష్ట్ర)

దక్షిణ ముంబైలో సముద్ర తీరాన ఎత్తైన చోట ఉన్న మహాలక్ష్మి ఆలయం నగరంలోని అతి పురాతనమైన, అందరికీ ప్రియమైన ఆలయాల్లో ఒకటి. ఇక్కడ గర్భగుడిలో ముగ్గురు దేవతలు కలిసి కొలువై ఉన్నారు, మహాలక్ష్మి, మహాకాళి, మహాసరస్వతి. ఈ మూడు ప్రతిమలూ ఇదే తీరంలోని నీటి నుంచి బయటపడ్డాయని ముంబై సంప్రదాయం చెబుతుంది, నగరాన్ని సముద్రం నుంచి కాపాడే పని మళ్ళీ మళ్ళీ కూలిపోతున్న రోజుల్లో.
ఇది పద్దెనిమిదో శతాబ్దం చివరి నాటి మాట. ముంబై అప్పుడు ఒక నగరం కాదు, ఏడు వేర్వేరు దీవుల సమూహం, పోటు వచ్చినప్పుడు మధ్యలోని లోతట్టు భూమి నీట మునిగేది. వర్లీ దగ్గర సముద్రం చేసిన ఒక గండి గుండా రోజుకు రెండుసార్లు ఉప్పునీరు చాలా లోపలి వరకు వచ్చేసేది. అక్కడ ఒక కట్ట కట్టి ఆ గండిని శాశ్వతంగా మూసేయాలని నిర్ణయించారు.

ఈ పని కాంట్రాక్టు నగరానికే చెందిన రామ్జీ శివ్జీ ప్రభు అనే స్థానిక కాంట్రాక్టరుకు దక్కింది. రాళ్ళు వేశారు, మట్టి నింపారు, గోడ లేవడం మొదలైంది, ఆ తర్వాత పోటు వచ్చి అంతా కొట్టుకుపోయింది. ఇది ఒక్కసారి కాదు, మళ్ళీ మళ్ళీ జరిగింది. నెలలు గడిచాయి, కూలీలు అలసిపోయారు, డబ్బు అయిపోయింది, రామ్జీ శివ్జీ నెత్తిన అప్పూ అపకీర్తీ రెండూ ఎక్కసాగాయి.

ఒక రాత్రి, అలసి సొలసిన ఆ మనిషి నిద్రపోగా, కలలో ఆయనకు ఒక తేజోమయమైన స్త్రీ రూపం కనిపించింది. అమ్మవారు ఇలా అన్నారని సంప్రదాయం చెబుతుంది: మేము ముగ్గురు అక్కచెల్లెళ్ళం ఇదే తీరంలోని నీటిలో పడి ఉన్నాం. మమ్మల్ని బయటకు తీసి, సముద్రం కనిపిస్తూ ఉండే చోట కూర్చోబెట్టు.

ఉదయం లేవగానే ఆయన తన మనుషులను పిలిచి ఆ చోటును చూపించారు. జాలర్లు తమ వలలతో లోతు తక్కువ నీటిలోకి దిగారు. ఎన్నోసార్లు వల ఖాళీగా తిరిగొచ్చింది, ఆ తర్వాత ఒకసారి బరువెక్కి పైకి వచ్చింది. నీటి నుంచి మూడు రాతి ప్రతిమలు బయటపడ్డాయి, మధ్యలో మహాలక్ష్మి, రెండు వైపులా మహాకాళి, మహాసరస్వతి.

చాలా కాలం క్రితం ఏదో అల్లకల్లోల సమయంలో ఈ ప్రతిమలను భద్రంగా ఉంచడానికి సముద్రంలో ఉంచారని, జనం వాటిని మరచిపోయారని చెబుతారు. రామ్జీ శివ్జీ తీరానికి పైనున్న కొండపై కొంచెం భూమి అడిగి, అక్కడ ఒక చిన్న ఆలయం కట్టించి, ముగ్గురు దేవతలనూ సముద్రానికి అభిముఖంగా కూర్చోబెట్టారు. ఆ తర్వాత కట్ట నిలిచిందని జానపద కథ చెబుతుంది, అయితే ఆ పని ఎన్నో ఏళ్ళ శ్రమతో, ఎన్నో చేతుల మీదుగా పూర్తయిందని చరిత్ర కూడా చెబుతుంది.

ఈరోజు అదే ఆలయం భూలాభాయి దేశాయ్ మార్గ్లో, కుంబాలా కొండ వాలులో నిలిచి ఉంది. లోపల ముగ్గురు దేవతలూ బంగారు ఆభరణాలు, ముక్కెరలు, పూలతో అలంకరించబడి ఉంటారు. మహాలక్ష్మి చేతిలో పద్మం, మహాకాళి శక్తి స్వరూపిణి, మహాసరస్వతి చేతుల్లో వీణ, పుస్తకం. ఆలయం వెనుక మెట్లు నేరుగా రాళ్ళ వరకూ, అలల వరకూ దిగుతాయి.

నవరాత్రుల్లో ఇక్కడికి లక్షలాది మంది వస్తారు, దీపావళికి లక్ష్మీపూజ క్యూ అర్ధరాత్రి దాకా తెగదు, గుడీ పాడ్వా నాడు కొత్త పని మొదలుపెట్టేవారు ముందుగా ఇక్కడే తల వంచుతారు. భక్తులు రాళ్ళ పైనుంచి సముద్రం వైపు చేతులు జోడిస్తారు, ఎందుకంటే అమ్మవారు ఆ నీటి నుంచే వచ్చారని నమ్మకం. నగరపు ఉరుకులు పరుగుల మధ్యలో ఈ చోటు విచిత్రంగా ప్రశాంతంగా అనిపిస్తుంది.

లక్ష్మి కేవలం ధనానికి దేవత కాదని భక్తులు అంటారు. లక్ష్మి అంటే నిలబెట్టేది, కట్టినదాన్ని నిలిచి ఉండనిచ్చేది, అందుకే ఆమెతో పాటు మహాకాళి శక్తి, మహాసరస్వతి జ్ఞానం కూడా కొలువై ఉన్నాయి, ఎందుకంటే ముగ్గురూ లేకుండా ఏదీ ఎక్కువ కాలం నిలవదు. ముంబైలో చాలా భాగం ఈరోజు ఒకప్పుడు సముద్రంగా ఉన్న భూమిపైనే నిలిచి ఉంది. అందుకే, ఈ నగరంలో నిలిచి ఉన్నదంతా అమ్మవారి కృప, మనిషి శ్రమ, ఈ రెండింటి బలంతోనే నిలిచి ఉందని ఇక్కడి ప్రజలు అంటారు.
ఆధారం
సముద్రం నుంచి మూడు ప్రతిమలు బయటపడడం, రామ్జీ శివ్జీ ప్రభు కల, కట్ట పూర్తవడం కథ ముంబై జానపద, ఆలయ సంప్రదాయం; ఇది ఏ పురాణం నుంచీ రాలేదు, కట్ట కేవలం ఈ కారణంగానే పూర్తయిందని చెప్పడం సరికాదు. ఆలయ స్థాపన సంవత్సరం గురించి వేర్వేరు మాటలు ఉన్నాయి; ఆలయ సొంత వివరణ సుమారు 1761 అని చెబుతుంది, తరువాత 1831లో దీని పునర్నిర్మాణం, విస్తరణ నమోదై ఉన్నాయి.