శని శింగణాపూర్: ఇళ్లకు తలుపులు లేని ఊరు
శింగణాపూర్, అహ్మద్నగర్ (మహారాష్ట్ర)

మహారాష్ట్రలోని అహ్మద్నగర్ జిల్లాలోని శింగణాపూర్ గ్రామం శనిదేవుని ఆ స్థలానికి ప్రసిద్ధి, అక్కడ ఆలయానికి పైకప్పు లేదు, విగ్రహం లేదు, తెరిచి ఉన్న అరుగుపై నిలిచిన ఒక ఎత్తైన నల్లరాయి మాత్రమే. ఈ ఊరి అతిపెద్ద గుర్తింపు ఏమిటంటే, ఇక్కడి ఇళ్ళకు ద్వారబంధాలు ఉంటాయి, కానీ తలుపులు, తాళాలు ఉండవు. శనిదేవుడు ఇచ్చిన ఒక మాట నుంచే ఈ సంప్రదాయం కొనసాగుతోందని ప్రజలు నమ్ముతారు.
ఇది చాలా పాత మాట. శింగణాపూర్ అప్పుడు నల్లరేగడి పొలాల మధ్య ఉన్న ఒక చిన్న గ్రామం, దాని పక్కగా పానస్నాలా అనే వర్షాకాలపు వాగు ప్రవహించేది. ఒక ఏడాది ఎంత జోరుగా వర్షం కురిసిందంటే, వాగు గట్లు తెంచుకుని ప్రవహించింది. నీరు తగ్గాక, వాగులో ఒక పెద్ద నల్లరాయి చిక్కుకుని ఉండటం జనం చూశారు, అలాంటి రాయి ఆ ప్రాంతంలో ఎక్కడా దొరకదు.

ఊరిలోని ఒక పశువుల కాపరి కుతూహలంతో తన కర్ర కొనను ఆ రాయిపై ఆనించాడు. సరిగ్గా అక్కడి నుంచి ఒక ఎర్రని ధార ఉబికిందని చెబుతారు. కాపరి భయపడి, పరుగెత్తుకెళ్ళి ఊరి వాళ్ళను పిలుచుకొచ్చాడు. అందరూ దూరంగా నిలబడి చూస్తూ ఉన్నారు, ఆ రాయిని తాకే ధైర్యం ఎవరికీ లేకపోయింది.

ఆ రాత్రే కాపరి కలలో ఒక తేజోమయ రూపం కనిపించి ఇలా పలికింది: భయపడకు, నేను శనైశ్చరుడిని, ఈ రాయి నా స్వయంభూ రూపం. నన్ను వాగులో వదిలేయకు, మీ ఊరికి తీసుకువెళ్ళు. మెలకువ వచ్చేసరికి కాపరి వణికిపోతున్నాడు, కానీ అతని మనసులో ఏ సందేహమూ మిగలలేదు.

ఉదయం అతను ఊరి వాళ్ళకు అంతా చెప్పాడు. ఎలాంటి ఆలయం కట్టాలని జనం అడిగితే, కలలో తనకు వచ్చిన సమాధానాన్నే అతను మళ్ళీ చెప్పాడు. శనిదేవుడు ఇలా చెప్పారు: నాకు పైకప్పు కట్టకండి, ఆకాశమంతా నా పైకప్పే. నన్ను ఆరుబయట, ఎండకూ వానకూ తెరిచి ఉన్న చోట ఉండనివ్వండి, వచ్చిన ప్రతి ఒక్కరూ ఏ తెరా లేకుండా నన్ను చూడగలిగేలా, ప్రతి శనివారం నాకు నూనె సమర్పిస్తూ ఉండండి.

ఆయన ఒక మాట కూడా ఇచ్చారు, నేను ఇక్కడ ఆరుబయట నిలిచి ఉన్నంత కాలం ఈ ఊరికి దొంగల భయం ఉండదు అని. ఊరి జనం ఆ మాటను మాటవరసకు అన్నదిగా తీసుకోలేదు, తమ జీవితంలోకి దించుకున్నారు. అప్పటి నుంచి ఈనాటి వరకు శింగణాపూర్ ఇళ్ళకు ద్వారబంధం పెడతారు, కానీ తలుపు బిగించరు, బీరువాలకు తాళం వేయరు, దుకాణాల్లోనూ ఇదే ఆచారం. 2011లో ఇక్కడ ఒక బ్యాంకు శాఖ కూడా తెరిచారు, దాని ప్రధాన ద్వారానికి తాళం పెట్టలేదు, దేశంలోనే ఇలాంటి మొదటి శాఖ అని దాన్ని చెప్పుకున్నారు.

శనిదేవుని స్థానం ఈనాటికీ అలాగే తెరిచి ఉంది. సుమారు ఐదున్నర అడుగుల ఎత్తైన నల్లరాయి ఒక అరుగుపై నిలిచి ఉంది, దానిపై ముఖం గానీ అవయవాలు గానీ చెక్కలేదు, ఎదురుగా త్రిశూలం, నంది ఉన్నాయి. దగ్గరలోనే ఒక పాత వేపచెట్టు ఉంది, దాని కొమ్మ ఏదైనా మధ్యాహ్నం రాయిపై నీడ వేయడం మొదలుపెడితే, అది తనంతట తానే విరిగి పడిపోతుందని ఊరి వాళ్ళు చెబుతారు.

ప్రతి శనివారం ఇక్కడ నువ్వుల నూనెతో అభిషేకం జరుగుతుంది, నల్లని వస్త్రం, నల్ల నువ్వులు సమర్పిస్తారు. అమావాస్య, శని జయంతి రోజుల్లో లక్షలాది మంది వస్తారు, దర్శనానికి ముందు స్నానం చేసిన తర్వాతే ముందుకు వెళ్తారు. భక్తులు శనిదేవుణ్ణి న్యాయదేవతగా భావిస్తారు, ఎవరి పక్షమూ వహించకుండా ప్రతి వ్యక్తికీ వారి సొంత కర్మల ఫలాన్ని ఇచ్చే కఠినమైన గురువుగా. ప్రజలు ఇక్కడికి కర్మ నుంచి తప్పించుకోవడానికి కాదు, కర్మను ఎదుర్కొనే శక్తిని కోరుకోవడానికి వస్తారు.

ఇక్కడ దొంగతనాలు అసలు జరగవని ఊరి వాళ్ళు చెబుతారు, అయితే అప్పుడప్పుడు ఒకటీ అరా సంఘటనలు నమోదైన మాట కూడా నిజమే. అయినా తలుపు పెట్టకూడదనే ఈ ఆచారం తరతరాలుగా తెగలేదు, ఎందుకంటే ఊరికి ఇది భద్రతా ఏర్పాటు కాదు, ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకోవడం. నమ్మకమే కాపలాదారుగా నిలిచిన చోట తాళం అవసరం తగ్గిపోతుందని శింగణాపూర్ కథ చెబుతుంది.
ఆధారం
శనిదేవునికి సంబంధించిన పౌరాణిక కథలు వేర్వేరు గ్రంథాలలో దొరుకుతాయి, కానీ శింగణాపూర్లో రాయి దొరకడం, గొర్రెల కాపరి కల, పైకప్పు లేని స్థలం కథ పూర్తిగా మహారాష్ట్ర జానపద, ఆలయ సంప్రదాయం; ఏ పురాణంలోనూ దీని ప్రస్తావన లేదు. తలుపులు లేని ఇళ్లు, 2011లో ప్రారంభమైన తాళాలు లేని బ్యాంకు శాఖ వార్తలలో నమోదైన వాస్తవాలు, కాగా ఊరిలో దొంగతనాలు జరగవనడం జానపద విశ్వాసం, దానికి మినహాయింపులు కూడా నమోదయ్యాయి. కథకు అనేక రూపాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.