రంగనాథుడు: శ్రీరంగం రంగనాథుడు, లంక వైపు చూసేవాడు
శ్రీరంగం, తిరుచిరాపల్లి, తమిళనాడు

శ్రీరంగంలో శ్రీమహావిష్ణువు రంగనాథుడిగా శేషుడిపై పవళించి కొలువై ఉన్నారు. కావేరి, కొల్లిడం నదుల మధ్య ఉన్న ఈ ద్వీపాన్ని వైష్ణవ భక్తులు 108 దివ్యదేశాల్లో మొదటిదిగా, భూలోక వైకుంఠంగా భావిస్తారు. ఇక్కడ స్వామి దక్షిణం వైపు, లంక దిశగా ముఖం పెట్టి పవళించి ఉన్నారు, దీని వెనుక ఒక కథ ఉంది.
ఆలయ సంప్రదాయం ప్రకారం, సృష్టి ఆరంభంలో బ్రహ్మదేవుని తపస్సుతో క్షీరసాగరం నుంచి ఒక దివ్య విమానం ఆవిర్భవించింది, అందులో రంగనాథస్వామి శేషుడిపై పవళించి ఉన్నారు. బ్రహ్మదేవుడు యుగాల తరబడి సత్యలోకంలో ఆయనను పూజిస్తూ వచ్చారు. ఆ తర్వాత సూర్యవంశ రాజు ఇక్ష్వాకుని తపస్సుతో ఈ విమానం అయోధ్యకు వచ్చింది. తరతరాలుగా రఘువంశ రాజులు రంగనాథుణ్ణి తమ కులదైవంగా పూజిస్తూ వచ్చారు, శ్రీరాముడు కూడా ఆయనను పూజించారు.

లంకా విజయం తర్వాత అయోధ్యలో రాముడికి పట్టాభిషేకం జరిగింది. ధర్మం పక్షాన నిలవడానికి తన అన్న రావణుణ్ణి విడిచిపెట్టిన విభీషణుడు కూడా ఆ ఉత్సవానికి వచ్చాడు. వీడ్కోలు సమయంలో రాముడు విభీషణుడికి తన అత్యంత విలువైన కానుక ఇచ్చారు, తమ కులదైవమైన రంగనాథుని విమానం. ప్రజల్లో ప్రచారంలో ఉన్న కథ ప్రకారం రాముడు ఒక మాట కూడా చెప్పారు, దారిలో దీన్ని ఎక్కడా నేలపై పెట్టకు, ఎక్కడ పెడితే స్వామి అక్కడే ఉండిపోతారు.

విభీషణుడు ఎంతో గౌరవంగా స్వామిని ఎత్తుకుని దక్షిణం వైపు బయలుదేరాడు. నడుస్తూ నడుస్తూ అతను కావేరి నది రెండు పాయలుగా చీలి మధ్యలో ఒక అందమైన ద్వీపాన్ని ఏర్పరిచే చోటికి చేరాడు. అది సంధ్యా సమయం, విభీషణుడు తన నిత్యపూజ చేయాలి; అక్కడ ఏదో ఉత్సవం కూడా జరుగుతోందని కొన్ని కథలు చెబుతాయి. అతను కాసేపటికని స్వామిని ఆ ఇసుక ద్వీపంపై ఉంచాడు.

పూజ ముగించి విభీషణుడు తిరిగి వచ్చి విమానాన్ని ఎత్తబోతే, అది అంగుళం కూడా కదల్లేదు. అతను మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రయత్నించాడు, ఎంతగానో వేడుకున్నాడు, కానీ స్వామి అక్కడే ఉండిపోయారు. ఆ ప్రాంత చోళ రాజు ధర్మవర్మ కూడా స్వామి తన రాజ్యంలోనే ఉండాలని చాలా కాలంగా ప్రార్థిస్తున్నాడు. విభీషణుడి కళ్ళు చెమ్మగిల్లాయి. అప్పుడు స్వామి ప్రత్యక్షమై అతన్ని ఊరడించి అన్నారు, నాకు ఈ కావేరి తీరం ప్రియమైనది, నేను ఇక్కడే ఉంటాను, కానీ నిన్ను ఎన్నడూ మరచిపోను. నేను ఎప్పుడూ దక్షిణం వైపు, నీ లంక వైపు, ముఖం పెట్టి పవళించి ఉంటాను.

తిరుచిరాపల్లి ప్రజలు ఈ కథకు మరో ఘట్టాన్ని జోడిస్తారు. స్వామి దక్షిణంలోనే ఉండాలని దేవతలు కోరుకున్నారని, అందుకే గణేశుడు ఒక గొల్ల పిల్లవాడి రూపంలో అక్కడికి వచ్చారని వారు చెబుతారు. స్నానానికి వెళ్తూ విభీషణుడు విమానాన్ని ఆ పిల్లవాడికి అప్పగించాడు, పిల్లవాడు దాన్ని నేలపై పెట్టేశాడు. విభీషణుడు పిల్లవాడి వెంట పరుగెత్తగా, వాడు దగ్గర్లోని ఎత్తైన కొండరాతిపైకి ఎక్కి అక్కడ గణేశుడిగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అదే కొండ శిఖరంపై ఈనాడు ఉచ్చి పిళ్ళైయార్ ఆలయం ఉంది.

కాలక్రమంలో కావేరి వరదల్లో ఆలయం కప్పబడిపోయిందని, తర్వాత చోళ రాజులు దాన్ని మళ్ళీ నిర్మించారని ఆలయ సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఈనాడు శ్రీరంగం ఆలయం ఏడు ప్రాకారాలతో చుట్టబడిన ఒక పూర్తి నగరం. ఆళ్వార్లు రంగనాథుణ్ణి కీర్తిస్తూ పాశురాలు పాడారు, శ్రీవిల్లిపుత్తూరు ఆండాళ్ ఇక్కడే ఆయనలో లీనమయ్యారు. నిజమైన ప్రేమ గట్టిగా బంధించి ఉంచదని రంగనాథుని కథ చెబుతుంది; స్వామి శ్రీరంగంలో ఆగిపోయారు, కానీ ఆయన చూపు ఈనాటికీ తన భక్తుడు విభీషణుడి వైపే ఉంది.
ఆధారం
ఈ కథ శ్రీరంగం ఆలయ స్థల పురాణం శ్రీరంగ మాహాత్మ్యంలో, శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో దొరుకుతుంది. భగవంతుని నేలపై ఉంచకూడదనే షరతు, గణేశుని ఘట్టం జానపద సంప్రదాయ రూపాలు, కథ వివరాలు వేర్వేరు రూపాల్లో చెప్పబడతాయి.