ശ്രീ വെങ്കടേശ്വരൻ: ശ്രീനിവാസന്റെയും പദ്മാവതിയുടെയും വിവാഹം
തിരുമല, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്

തിരുമലയിലെ ഏഴു മലകളിൽ കുടികൊള്ളുന്ന, ശ്രീനിവാസൻ എന്നും ബാലാജി എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ശ്രീ വെങ്കടേശ്വരൻ, കലിയുഗത്തിൽ ഭക്തർക്കിടയിൽ വസിക്കാൻ ഭൂമിയിലെത്തിയ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമാണ്. അദ്ദേഹം വൈകുണ്ഠം വിട്ട് വെങ്കടാചലത്തിലെത്തിയത് എന്തിന്, പത്മാവതിയുമായുള്ള വിവാഹം എങ്ങനെ നടന്നു, തിരുമലയിലെ ഹുണ്ടിയിൽ കാണിക്ക അർപ്പിക്കുന്ന പതിവ് എവിടെ നിന്നു വന്നു എന്നെല്ലാമാണ് ഈ കഥ പറയുന്നത്.
കഥയനുസരിച്ച്, ഒരിക്കൽ ഋഷിമാർ ഒരു വലിയ യാഗം ആരംഭിച്ചു; അതിന്റെ ഫലം ത്രിമൂർത്തികളിൽ ആർക്കു സമർപ്പിക്കണം എന്ന് അവർ ആലോചിച്ചു. അതു കണ്ടെത്താനുള്ള ചുമതല ഭൃഗുമഹർഷിയെ ഏൽപ്പിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നു, ശിവൻ തന്റെ ആനന്ദത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആരും അദ്ദേഹത്തെ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. ഒടുവിൽ ഭൃഗു വൈകുണ്ഠത്തിലെത്തി; അവിടെ മഹാവിഷ്ണു യോഗനിദ്രയിലായിരുന്നു, ലക്ഷ്മീദേവി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദസേവ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. വീണ്ടും അവഗണിക്കപ്പെട്ടതിൽ ക്രുദ്ധനായ ഭൃഗു ഭഗവാന്റെ മാറിൽ കാലുകൊണ്ടു ചവിട്ടി — ലക്ഷ്മീദേവി വസിക്കുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്ന അതേ സ്ഥാനത്ത്.

ഭഗവാൻ കോപിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം എഴുന്നേറ്റ് ഋഷിയുടെ കാൽ തന്റെ കൈകളിലെടുത്ത്, വേദനിച്ചോ എന്നു സ്നേഹത്തോടെ ചോദിച്ച്, പതുക്കെ തടവിക്കൊടുത്തു. ഈ വിനയത്തിനു മുന്നിൽ ഭൃഗുവിന്റെ അഹങ്കാരം ഉരുകിപ്പോയി. പക്ഷേ തന്റെ വാസസ്ഥാനത്ത് പ്രഹരമേറ്റതും ഭഗവാൻ അത്ര എളുപ്പത്തിൽ ക്ഷമിച്ചതും ലക്ഷ്മീദേവിക്കു സഹിക്കാനായില്ല. ദേവി വൈകുണ്ഠം വിട്ട് ഭൂമിയിൽ കരവീരപുരത്തേക്ക്, അതായത് ഇന്നത്തെ കോലാപ്പൂരിലേക്ക്, പോയി. ദേവിയില്ലാതെ ഭഗവാന്റെ മനസ്സ് ഉറച്ചില്ല. അദ്ദേഹവും ഭൂമിയിലെത്തി, വെങ്കടാചലത്തിൽ സ്വാമി പുഷ്കരിണിക്കടുത്ത് ഒരു പുളിമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ഒരു ചിതൽപ്പുറ്റിലിരുന്ന് തപസ്സു തുടങ്ങി.

ഭഗവാൻ ഭക്ഷണമില്ലാതെ തപസ്സു ചെയ്യുന്നതു കണ്ട് ബ്രഹ്മാവും ശിവനും പശുവും പശുക്കിടാവുമായി; ലക്ഷ്മീദേവി ഇടയസ്ത്രീയുടെ വേഷത്തിൽ അവയെ ചോളരാജാവിനു വിറ്റു. ആ പശു എന്നും മലയിൽ ചെന്ന് തന്റെ പാൽ മുഴുവൻ പുറ്റിന്മേൽ ചുരത്തി. ഒരു ദിവസം ഇതു കണ്ട ഇടയൻ ദേഷ്യത്തിൽ പശുവിനു നേരെ മഴുവോങ്ങി. പശുവിനെ രക്ഷിക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറ്റിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് ആ വെട്ട് സ്വന്തം ശിരസ്സിൽ ഏറ്റുവാങ്ങി. മുറിവേറ്റ ശ്രീനിവാസൻ ഈ മലയുടെ ആദിദേവനായ വരാഹസ്വാമിയെ ശരണം പ്രാപിച്ചു; വരാഹസ്വാമി അദ്ദേഹത്തിനു വസിക്കാൻ ഇടം നൽകി. അവിടെ വകുളാദേവി ഒരമ്മയെപ്പോലെ അദ്ദേഹത്തെ ശുശ്രൂഷിച്ചു. മുൻജന്മത്തിൽ, കൃഷ്ണന്റെ വിവാഹം കാണാൻ കഴിയാതെപോയ യശോദയായിരുന്നു അവർ എന്നാണ് വിശ്വാസം.

അക്കാലത്ത് നാരായണവനത്തിൽ ആകാശരാജാവാണ് ഭരിച്ചിരുന്നത്. യാഗത്തിനായി നിലം ഉഴുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു താമരപ്പൂവിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞിനെ കിട്ടി. താമരയിൽ നിന്നു കിട്ടിയതിനാൽ അവൾക്ക് പത്മാവതി എന്നു പേരിട്ടു; രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും അനുപമയായി അവൾ വളർന്നു. ഒരു ദിവസം നായാട്ടിനിറങ്ങിയ ശ്രീനിവാസൻ ഒരു കാട്ടാനയെ പിന്തുടർന്ന് രാജാവിന്റെ ഉദ്യാനത്തിലെത്തി; അവിടെ പത്മാവതി സഖിമാരോടൊപ്പം പൂ പറിക്കുകയായിരുന്നു. ഇരുവരുടെയും കണ്ണുകൾ ഇടഞ്ഞു, ആ നിമിഷംതന്നെ ഇരുവരുടെയും മനസ്സുകൾ പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു.

വകുളാദേവി വിവാഹാലോചനയുമായി കൊട്ടാരത്തിലേക്കു പോയി. അതിനിടെ ശ്രീനിവാസൻ തന്നെ ഭാവി പ്രവചിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ വേഷത്തിൽ ചെന്ന്, രാജകുമാരിയുടെ വിവാഹം ആരുമായി നടക്കുമെന്നു പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ദേവഗുരു ബൃഹസ്പതിയുടെ ഉപദേശം തേടിയശേഷം ആകാശരാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ സമ്മതം മൂളി. പക്ഷേ കാട്ടിൽ കഴിയുന്ന ശ്രീനിവാസന്റെ കൈയിൽ രാജകീയ വിവാഹത്തിനുള്ള പണം എവിടെ? അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ധനാധിപനായ കുബേരനിൽ നിന്ന് വലിയൊരു തുക കടം വാങ്ങി. ബ്രഹ്മാവും ശിവനും സാക്ഷികളായി; കലിയുഗം മുഴുവൻ അതിന്റെ പലിശ അടയ്ക്കാമെന്നും യുഗാന്ത്യത്തിൽ മുതൽ തിരിച്ചുനൽകാമെന്നും ശ്രീനിവാസൻ വാക്കു നൽകി.

ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും നഗരവാസികളുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ നാരായണവനത്തിൽ ഗംഭീരമായി വിവാഹം നടന്നു; വകുളാദേവിയുടെ വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ള ആഗ്രഹം നിറവേറി. അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ ഈ മലയിൽത്തന്നെ, മാറിൽ ലക്ഷ്മീദേവിയെ ധരിച്ച്, ശ്രീ വെങ്കടേശ്വരനായി ഉറച്ചുവെന്നും പത്മാവതീദേവി താഴെ തിരുച്ചാനൂരിൽ അലമേലു മങ്കയായി കുടികൊണ്ടുവെന്നും തിരുമലയിലെ പാരമ്പര്യം പറയുന്നു. ലക്ഷ്മീദേവിയും പത്മാവതീദേവിയും ഭഗവാനോടൊപ്പം എങ്ങനെ കഴിഞ്ഞു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് പല കഥകളുണ്ട്, പക്ഷേ എല്ലാറ്റിലും അവസാനം സ്നേഹവും ശാന്തിയും തന്നെ.

സ്വാമി ഇന്നും കുബേരനു പലിശ അടച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നും ഹുണ്ടിയിൽ ഇടുന്ന ഓരോ കാണിക്കയും ആ കടം വീട്ടാൻ അദ്ദേഹത്തിനുള്ള സഹായമാണെന്നും ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ആളുകൾ പണവും സ്വർണ്ണവും ധാന്യവും, വിനയത്തോടെ സ്വന്തം മുടി പോലും, അർപ്പിക്കുന്നത്. വരാഹസ്വാമിക്കു നൽകിയ വാക്കു കാരണം തീർഥാടകർ പാരമ്പര്യമായി ആദ്യം അദ്ദേഹത്തെ ദർശിക്കുന്നു. ഭക്തർക്കിടയിൽ വസിക്കാൻ ഭഗവാൻ കടം വാങ്ങാൻ പോലും തയ്യാറായെന്നും ഭക്തന്റെ ചെറിയൊരു കാണിക്ക പോലും ആ സ്നേഹബന്ധത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും ഈ കഥ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ശ്രീ വെങ്കടേശ്വരൻ എല്ലാവർക്കും നന്മ വരുത്തട്ടെ.
ഉറവിടം
ശ്രീ വെങ്കടാചല മാഹാത്മ്യം — പല പുരാണങ്ങളിലെ ഭാഗങ്ങളുടെ സമാഹാരമാണ് ഇത് — തിരുമലയിലെ സ്ഥലപാരമ്പര്യവും. ഈ കഥയ്ക്ക് പല രൂപങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്, വിശേഷിച്ച് വിവാഹത്തിനുശേഷമുള്ള ഭാഗത്തിന്.