MythraanMYTHRAAN
मराठी ▾
हिंदीEnglishবাংলাతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

बुधवार व्रत कथा

बुधवार व्रत कथा
कथा ऐकानिवेदन हिंदीत

हा दिवस का साजरा करतात?

बुधवार हा नवग्रहांतल्या बुधाचा दिवस आहे, आणि नवग्रह पूजेच्या परंपरेत बुधाचे अधिदेवता भगवान विष्णू मानले जातात, म्हणून या दिवशी विष्णूंची पूजा होते; अनेक घरांत या दिवशी गणपतीचेही पूजन केले जाते. बुधाला बुद्धी, वाणी, शिक्षण, व्यापार आणि प्रवासाशी जोडले जाते, म्हणून या दिवसाचा रंग हिरवा आहे आणि हिरव्या वस्तू अर्पण आणि दान केल्या जातात. व्रत करणारे दिवसभर फलाहार करून संध्याकाळच्या पूजेनंतर एकदा जेवतात.

कथा

कथा सांगते की एक नवविवाहित माणूस आपल्या पत्नीला आणायला तिच्या माहेरी गेला. काही दिवस राहून त्याने निरोपाचा विषय काढला, आणि ज्या दिवशी परतायचे ठरले तो बुधवार होता. घरातल्या वडीलधाऱ्यांनी अडवले, बाळ, आज बुधवार आहे, आज प्रवास आणि पाठवणी करत नाहीत; एक दिवस अजून थांब. त्याला ही गोष्ट निरर्थक वाटली. तो म्हणाला, दिवसाने काय होते, आणि त्याने रथ जोडून पत्नीसोबत प्रस्थान केले.

बुधवार व्रत — कथा 1

वाट लांब होती आणि दुपार चढली. पत्नी म्हणाली, मला खूप तहान लागली आहे. त्याने रथ एका झाडाच्या सावलीत थांबवला, भांडे उचलले आणि जवळच्या नदीवरून पाणी आणायला गेला. पाणी घेऊन परतला तर त्याचे पाय जिथे होते तिथेच थांबले. रथावर त्याच्या पत्नीजवळ अगदी त्याच वेशात, त्याच्यासारख्याच चेहऱ्याचा आणखी एक पुरुष बसला होता, जणू कुणी समोर आरसा ठेवला आहे.

बुधवार व्रत — कथा 2

त्याने रागाने विचारले, तू कोण आहेस आणि माझ्या पत्नीजवळ का बसला आहेस. दुसऱ्या पुरुषाने त्याच शांतपणे उत्तर दिले, ही माझी पत्नी आहे, मी हिला हिच्या माहेरून घेऊन येतो आहे; तू कोण आहेस. गोंगाट ऐकून वाटसरू जमले, वाद वाढला, आणि नगराचे शिपाईही आले. लोकांनी स्त्रीला विचारले, सांग, यांच्यात तुझा पती कोण आहे. ती दोघांकडे पाहत राहिली. दोघे एकसारखे होते. थरथरत्या आवाजात ती एवढेच म्हणाली, सकाळी ज्याच्यासोबत मी घरातून निघाले, तोच माझा पती आहे, पण आता मी दोघांत फरक सांगू शकत नाही. यापुढे तिच्या तोंडून एक शब्द निघाला नाही.

बुधवार व्रत — कथा 3

आता त्या माणसाकडे कोणताही मार्ग उरला नव्हता. त्याने हात जोडून आकाशाकडे पाहिले आणि म्हटले, हे ईश्वरा, ही तुझी कसली लीला, माझी पत्नी माझ्यासमोर आहे आणि मी हेही सिद्ध करू शकत नाही की मी कोण आहे. म्हणतात, तेव्हाच आकाशातून एक वाणी ऐकू आली, तुला बुधवारी प्रवासाला मनाई केली होती आणि तू वडीलधाऱ्यांचे ऐकले नाहीस; ही बुधदेवांनी तुला करून दिलेली आठवण आहे.

बुधवार व्रत — कथा 4

ऐकून त्याचा अहंकार गळून पडला. त्याने तिथेच मान खाली घालून म्हटले, माझी चूक झाली, मी आपल्या वडीलधाऱ्यांचे म्हणणे छोटे समजले; बुधदेव, क्षमा करा. त्याने खऱ्या मनाने हे म्हणताच दुसरा पुरुष तिथेच अंतर्धान पावला. गर्दी पांगली, पत्नीच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले, आणि दोघे सुखरूप आपल्या घरी पोहोचले. त्या दिवसानंतर ते नियमाने बुधवारचे व्रत करू लागले.

बुधवार व्रत — कथा 5

या कथेचे खरे सार तिथी किंवा वाराची भीती नाही. याचे सार असे की आपल्यापेक्षा मोठ्यांची शिकवण विचार न करता झिडकारणे माणसाला अशा जागी नेते जिथे तो आपली ओळखही सिद्ध करू शकत नाही. कथा सांगते की जो बुधवारचे व्रत श्रद्धेने करतो आणि ही कथा ऐकतो, त्याची बुद्धी निर्मळ राहते, वाणी सुधारते आणि प्रवास आणि कामकाजातल्या अडचणी कमी होतात. भगवान विष्णू सर्वांना सद्बुद्धी देवोत.

कसा साजरा करतात

  • बुधवारी सकाळी स्नान करून हिरवे किंवा फिकट रंगाचे कपडे घालून व्रताचा संकल्प घेतला जातो.
  • भगवान विष्णू किंवा बुधदेवांच्या पूजेत हिरव्या दुर्वा, हिरवे मूग, हिरवी फुले, हिरवे वस्त्र, अक्षता, चंदन आणि धूप-दीप अर्पण केले जातात; अनेक घरांत याच दिवशी गणपतीला दुर्वा वाहिल्या जातात.
  • दिवसभर फराळावर राहून संध्याकाळची पूजा आणि कथा झाल्यावर एकदा जेवण केले जाते, ज्यात मुगाच्या डाळीचे पदार्थ आणि हिरव्या भाज्या घेतल्या जातात; या दिवशी जेवण सात्त्विक ठेवले जाते.
  • बरेच जण सलग सात बुधवार हे व्रत करतात आणि आठव्या बुधवारी उद्यापन करतात, ज्यात मुगाच्या डाळीच्या शिऱ्याचा नैवेद्य दाखवून प्रसाद वाटला जातो.
  • या दिवशी हिरव्या भाज्या, मूग, हिरवे वस्त्र आणि विद्यार्थ्यांना वह्या-पुस्तके असे दान करण्याची परंपरा आहे.
  • ज्यांना पूर्ण उपवास जमत नाही, त्यांनी आपल्या तब्येतीनुसार फराळ किंवा एक वेळचे जेवण घेऊन व्रत करावे.

स्रोत

बुधवार व्रताची ही कथा व्रतकथा परंपरेत प्रचलित आहे, कोणत्याही पुराणातील प्रसंग नाही; तिची अनेक रूपे आढळतात, आणि काही पोथ्यांत हीच कथा बुध प्रदोषासोबत शंकरांशी जोडूनही सांगितली जाते. नवग्रह पूजेत बुधाचे अधिदेवता विष्णू मानले जातात, ही पारंपरिक मान्यता आहे.

आणखी कथा

कथा पाहा आणि ऐका — मोफत ॲपडाउनलोडApp Store