MythraanMYTHRAAN
मराठी ▾
हिंदीEnglishবাংলাతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

हनुमान जयंती — कथा आणि महत्त्व

हनुमान जयंती — कथा आणि महत्त्व

हनुमान जयंती — कधी आहे

  • 20 एप्रिल 2027, मंगळवार
पौर्णिमा तिथी20 एप्रिल, 4:52 AM ते 21 एप्रिल, 3:57 AM
चंद्रोदय6:36 PM
सूर्योदय · सूर्यास्त6:18 AM · 6:57 PM

वेळा मुंबई साठी आहेत · 20 एप्रिल 2027

कथा ऐकानिवेदन हिंदीत

हा दिवस का साजरा करतात?

या दिवशी पवनपुत्र हनुमानांचा जन्मोत्सव साजरा केला जातो. हनुमान हे शंकरांचे अंश आणि श्रीरामांचे परमभक्त आहेत. उत्तर भारतात हा उत्सव चैत्र पौर्णिमेला साजरा होतो, तर काही प्रदेशांत याची तिथी वेगळी असते. बळ, बुद्धी आणि भक्ती यांचे प्रतीक असलेले हनुमान चिरंजीव मानले जातात, म्हणून पुष्कळ लोक याला हनुमान जन्मोत्सव म्हणणे पसंत करतात.

कथा

कथा अशी आहे की, स्वर्गातील पुंजिकस्थला नावाच्या एका अप्सरा एका शापामुळे पृथ्वीवर वानरकन्या अंजनी म्हणून जन्मल्या. त्यांचा विवाह वानरांचे शूर राजा केसरी यांच्याशी झाला. तेजस्वी पुत्र व्हावा या इच्छेने अंजनीमातेने शंकरांची कठोर तपश्चर्या केली. शंकर प्रसन्न झाले आणि त्यांनी वर दिला, माझाच एक अंश तुझ्या पुत्राच्या रूपाने जन्म घेईल.

हनुमान जयंती — कथा 1

वायुदेवांनी हा दिव्य अंश अंजनीमातेपर्यंत पोहोचवला. अशीही एक कथा सांगितली जाते की, राजा दशरथांच्या यज्ञातील खिरीचा एक अंश वायुदेव उडवून अंजनीमातेच्या हातात घेऊन आले होते. अशा रीतीने अंजनीमातेच्या पोटी एका तेजस्वी बाळाने जन्म घेतला. वायुदेवांच्या कृपेने जन्मले म्हणून ते पवनपुत्र आणि मारुती म्हणवले गेले, अंजनीचे पुत्र म्हणून आंजनेय आणि केसरींचे पुत्र म्हणून केसरीनंदन.

हनुमान जयंती — कथा 2

एके दिवशी सकाळी त्या लहानग्या बाळाला खूप भूक लागली. त्यांनी आकाशात उगवणारा लालबुंद सूर्य पाहिला आणि त्यांना वाटले, हे तर पिकलेले गोड फळ आहे. झाले, ते पकडायला त्यांनी आकाशात झेप घेतली आणि ते उडत निघाले. काळजीत पडलेले वायुदेव त्यांच्या सोबतीने वाहत राहिले. त्या अद्भुत बाळाला पाहून सूर्यदेवांनीही आपला ताप कमी केला.

हनुमान जयंती — कथा 3

त्याच वेळी राहू सूर्याला ग्रासायला आला होता. बाळाला पाहून तो घाबरला आणि देवराज इंद्रांकडे तक्रार घेऊन गेला. इंद्र आपल्या ऐरावत हत्तीवर बसून आले, आणि बाळाने ऐरावतालाही खेळणे समजून त्याच्याकडे हात पुढे केला. तेव्हा इंद्रांनी आपले वज्र चालवले. ते वज्र बाळाच्या हनुवटीवर बसले आणि बाळ बेशुद्ध होऊन पृथ्वीवर कोसळले. हनुवटीला संस्कृतमध्ये हनु म्हणतात, म्हणूनच त्यांचे नाव हनुमान पडले.

हनुमान जयंती — कथा 4

आपल्या पुत्राची ही अवस्था पाहून वायुदेव दुःखी होऊन एका गुहेत जाऊन बसले, आणि जगात वारा वाहायचाच थांबला. सगळे जीव व्याकूळ झाले. तेव्हा ब्रह्मदेव सर्व देवांना घेऊन आले, त्यांनी बाळाला पुन्हा शुद्धीवर आणले, आणि सर्व देवांनी त्यांना वर दिले. इंद्रांनी वज्रासारखे कणखर शरीर दिले, म्हणून ते बजरंगी म्हणवले गेले. सूर्यदेवांनी आपले तेज दिले आणि सारे ज्ञान शिकवण्याचे वचन दिले. यमदेवांनी आपल्या दंडापासून अभय दिले, आणि अग्निदेव व वरुणदेवांनी आगीपासून आणि पाण्यापासून रक्षणाचा वर दिला.

हनुमान जयंती — कथा 5

बालपणीच्या खोड्यांमुळे ऋषींनी असेही सांगितले की, ते आपल्या शक्ती विसरून जातील, आणि कोणी आठवण करून दिली तरच त्यांना त्या आठवतील. म्हणूनच समुद्रकिनारी जांबुवंतांनी आठवण करून दिल्यावरच त्यांनी लंकेपर्यंत झेप घेतली.

हनुमान जयंती — कथा 6

उत्तर भारतात हनुमान जयंती चैत्र पौर्णिमेला साजरी होते, तर दक्षिणेत आणि इतर काही प्रदेशांत तिची तिथी वेगळी असते. संकटमोचन हनुमान सर्वांना बळ, बुद्धी आणि निर्भय मनाचा आशीर्वाद देवोत.

कसा साजरा करतात

  • हनुमानांचा जन्म सूर्योदयाच्या वेळी झाला अशी श्रद्धा आहे, म्हणून सकाळी लवकर स्नान करून पूजा केली जाते.
  • हनुमानांना चमेलीच्या तेलात कालवलेला शेंदूर चढवला जातो, आणि लाल फुले व तुळशीची माळ अर्पण केली जाते. नैवेद्याला बुंदी, बेसनाचे लाडू, गूळ आणि चणे, आणि विड्याचे पान असते.
  • हनुमान चालीसा, सुंदरकांड आणि बजरंग बाण यांचे पठण होते, आणि श्रीराम नामाचा जप केला जातो.
  • तिथींविषयी सांगायचे तर, उत्तर भारतात चैत्र पौर्णिमा; अयोध्येच्या काही परंपरांमध्ये कार्तिक कृष्ण चतुर्दशी; ओडिशामध्ये पणा संक्रांती; आंध्र आणि तेलंगणामध्ये वैशाख कृष्ण दशमी; कर्नाटकात मार्गशीर्ष शुक्ल त्रयोदशी; आणि तमिळनाडू व केरळमध्ये मार्गशीर्ष अमावास्या.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

हनुमान जयंती 2027 केव्हा आहे?

हनुमान जयंती 2027 20 एप्रिल 2027, मंगळवार रोजी आहे. तिथी दिल्लीच्या हिंदू पंचांगानुसार आहेत; इतर शहरांत एका दिवसाचा फरक असू शकतो.

हनुमान जयंती 2027 ची पूजा किंवा उपवासाची वेळ कोणती?

पौर्णिमा तिथी 20 एप्रिल, 4:52 AM ते 21 एप्रिल, 3:57 AM; चंद्रोदय 6:36 PM (दिल्ली)

हनुमान जयंती का साजरा केला जातो?

या दिवशी पवनपुत्र हनुमानांचा जन्मोत्सव साजरा केला जातो.

स्रोत

वाल्मीकी रामायण, किष्किंधाकांडात जांबुवंतांनी केलेले हनुमान जन्माचे वर्णन, आणि उत्तरकांडात राहू, इंद्र आणि देवांच्या वरदानांचा प्रसंग; हनुमान शिवांश असल्याचे वर्णन शिवपुराणात, शतरुद्र संहितेत; खिरीचा प्रसंग आणि तिथी ही प्रादेशिक परंपरा.

शहरानुसार वेळ

आणखी कथा

कथा पाहा आणि ऐका — मोफत ॲपडाउनलोडApp Store