അംബാബായി: കരവീരത്തെ അംബാബായിയും കോൽഹാസുരനും
കോലാപ്പൂർ, മഹാരാഷ്ട്ര

ശ്രീ മഹാലക്ഷ്മി എന്നും കരവീരനിവാസിനി എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന കോലാപ്പൂരിലെ അംബാബായി മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഏറ്റവും ആദരണീയരായ ദേവിമാരിൽ ഒരാളാണ്; ഇവിടത്തെ മൂന്നര ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ ഒന്നായി അവർ എണ്ണപ്പെടുന്നു. പഞ്ചഗംഗാനദിക്കടുത്താണ് അവരുടെ പുരാതനക്ഷേത്രം; എണ്ണമറ്റ കുടുംബങ്ങൾ അവരെ കുലദേവതയായി കരുതുന്നു. ഈ നഗരത്തിന് കോലാപ്പൂർ എന്നു പേരു വന്നതെങ്ങനെ എന്നാണ് ഈ കഥ പറയുന്നത്.
കരവീരക്ഷേത്രം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യഭൂമി മഹാലക്ഷ്മീദേവിക്ക് അത്രയ്ക്കു പ്രിയമായിരുന്നതിനാൽ അവർ ഇതിനെ തന്റെ നിത്യവാസസ്ഥാനമാക്കി എന്നു പഴയ കഥ പറയുന്നു. ഇവിടെ ഋഷിമാർ തപസ്സു ചെയ്തു, വയലുകൾ തഴച്ചുവളർന്നു, ജനങ്ങൾ സുഖമായി ജീവിച്ചു. പക്ഷേ ആ കാലത്ത് കോലാസുരൻ എന്ന ബലവാനായ ഒരു ദൈത്യൻ ഈ പ്രദേശം കൈയടക്കി. തന്നെ ആർക്കും ഒരിക്കലും തോൽപ്പിക്കാനാവില്ലെന്നു കരുതുന്നത്ര അഹങ്കാരം അവനു തന്റെ ശക്തിയിലുണ്ടായിരുന്നു.

കോലാസുരനും മക്കളും കരവീരത്തിൽ ഭീകരത വിതച്ചു. യാഗങ്ങൾ നിലച്ചു, ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങൾ തകർന്നുതുടങ്ങി, സാധാരണക്കാർ ഭയത്തിന്റെ നിഴലിൽ ജീവിച്ചു. അവന്റെ മകൻ കരവീരന്റെ അക്രമം അത്രയ്ക്കു വർധിച്ചപ്പോൾ ശിവഭഗവാൻ തന്നെ അവനെ വധിച്ചു. മരിക്കുമ്പോൾ ഈ പ്രദേശം തന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടണമെന്ന് കരവീരൻ പ്രാർഥിച്ചു; അന്നുമുതൽ ഇത് കരവീരം എന്നറിയപ്പെട്ടു. പക്ഷേ മകന്റെ മരണത്തോടെ കോലാസുരന്റെ കോപം ആളിക്കത്തി.

കോലാസുരൻ ദേവന്മാരെ അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് ആട്ടിയോടിച്ച് താനാണ് ഈ ഭൂമിയുടെ ഏകച്ഛത്രാധിപതി എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ പ്രദേശം വിട്ടുപോകണമെന്ന് അവൻ ദേവിയോടും ആവശ്യപ്പെട്ടെന്നും ശരിയായ സമയം വരുംവരെ ദേവി ക്ഷമിച്ചിരുന്നെന്നും കഥയുടെ ചില പാഠഭേദങ്ങളിൽ പറയുന്നു. അവന്റെ അക്രമം അതിരുകടന്നപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ഒന്നിച്ച് ജഗദംബയെ ശരണം പ്രാപിച്ച് പ്രാർഥിച്ചു: അമ്മേ, അവിടുത്തെ പ്രിയപ്പെട്ട കരവീരഭൂമിയെ ഈ ദൈത്യനിൽ നിന്നു മോചിപ്പിക്കണേ.

ഭക്തരുടെ വിളി കേട്ട് മഹാലക്ഷ്മീദേവി സിംഹപ്പുറത്തേറി യുദ്ധക്കളത്തിലിറങ്ങി. ദേവിയോടൊപ്പം അവരുടെ സഖിമാരും സഹായശക്തികളുമുണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ പ്രമുഖ ത്ര്യംബോലീദേവിയായിരുന്നു. കോലാസുരൻ തന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തെയും ദേവിയുടെ നേരെ അയച്ചു, ഘോരയുദ്ധം നടന്നു. ദേവിയുടെ തേജസ്സിനു മുന്നിൽ അവന്റെ സൈന്യം ഒന്നൊന്നായി വീണു; ഒടുവിൽ കോലാസുരൻ തന്നെ ദേവിയുടെ മുന്നിലെത്തി.

ആശ്വിന ശുക്ല പഞ്ചമി നാളിൽ ദേവി ത്രിശൂലം കൊണ്ട് കോലാസുരന് അന്തിമപ്രഹരമേൽപ്പിച്ചു. വീഴുമ്പോൾ ദൈത്യന്റെ അഹങ്കാരമെല്ലാം ഉരുകിപ്പോയി, അവൻ ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ തലകുനിച്ചു. അവൻ പറഞ്ഞു: അമ്മേ, ഞാൻ ഏറെ പാപം ചെയ്തു, പക്ഷേ അവിടുത്തെ കൈകളാൽ മോക്ഷം കിട്ടിയതിൽ ഞാൻ ധന്യനാണ്. എനിക്കൊരു അപേക്ഷയുണ്ട് — ഈ നഗരം എന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടണം, ഒരു തീർഥസ്ഥാനമാകണം. കരുണാമയിയായ ദേവി ശത്രുവിന്റെ ഈ അന്ത്യാഭിലാഷവും നിറവേറ്റി. അന്നുമുതൽ ഈ നഗരം കോലാപ്പൂർ എന്നറിയപ്പെട്ടു, ദേവി കരവീരനിവാസിനിയായി ഇവിടെ കുടികൊണ്ടു.

വിജയോത്സവത്തിൽ തനിക്ക് അർഹമായ ആദരം കിട്ടിയില്ലെന്ന് ത്ര്യംബോലീദേവിക്കു തോന്നി എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. പിണങ്ങിയ അവർ നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള ഒരു കുന്നിൽ പോയിരുന്നു, അംബാബായിക്കു നേരെ പുറംതിരിഞ്ഞിരുന്നു. പിണങ്ങിയ സഹോദരിയെ അനുനയിപ്പിക്കാൻ എല്ലാ വർഷവും ലളിതാപഞ്ചമിക്ക് അംബാബായിയുടെ പല്ലക്ക് ത്ര്യംബോലി കുന്നുവരെ എഴുന്നള്ളുന്നു. അവിടെ ഒരു കന്യകയുടെ കൈകളാൽ കുമ്പളങ്ങ — മറാഠിയിൽ കോഹളാ — പിളർക്കുന്നു; അത് കോലാസുരവധത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്, അതോടെ രണ്ടു സഹോദരിമാരും വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.

ഇന്നും അംബാബായിയുടെ ക്ഷേത്രം കരവീരത്തിന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പാണ്. പടിഞ്ഞാറോട്ടു ദർശനമായ ദേവിയെ തൊഴാൻ വർഷം മുഴുവൻ തിരക്കാണ്; അസ്തമയസൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ ശ്രീകോവിലിലെത്തി ദേവിയുടെ പാദം മുതൽ മുഖം വരെ തഴുകുന്ന ചില ദിവസങ്ങൾ വർഷത്തിലുണ്ട് — അതിനെ കിരണോത്സവം എന്നു വിളിക്കുന്നു. നവരാത്രിയിൽ ദേവിയുടെ പല്ലക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു, വീടുവീടാന്തരം അവരുടെ നാമം ഉയരുന്നു. ഭക്തർക്ക് അംബാബായി വെറും ധനദേവതയല്ല; അനീതിക്കു മുന്നിൽ ശക്തിയാകുകയും ശത്രുവിനോടുപോലും കരുണ കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അമ്മയാണ്.
ഉറവിടം
കരവീര മാഹാത്മ്യവും കോലാപ്പൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന പാരമ്പര്യവും; കോൽഹാസുരന്റെ കഥയ്ക്ക് പല രൂപങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്, ത്ര്യംബോലി ദേവിയുടെ കഥ പ്രാദേശിക നാടോടി പാരമ്പര്യമാണ്.