MythraanMYTHRAAN
ગુજરાતી ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

ચામુંડેશ્વરી: ચામુંડી ટેકરી અને મહિષાસુર

ચામુંડી ટેકરી, મૈસુરુ, કર્ણાટક

ચામુંડેશ્વરી: ચામુંડી ટેકરી અને મહિષાસુર
કથા સાંભળોવર્ણન હિન્દીમાં

મૈસૂરુ નગરની ઉપર ચામુંડી ટેકરી પર મા ચામુંડેશ્વરી બિરાજે છે, જેમને કર્ણાટકનાં નાડદેવી, એટલે કે આખા પ્રદેશનાં રક્ષક દેવી, માનવામાં આવે છે. સ્થાનિક પરંપરા મુજબ આ જ ટેકરી પર માએ મહિષાસુરનો અંત કર્યો, અને એ જ અસુરના નામે આ નગર મહિષૂરુ અને પછી મૈસૂરુ કહેવાયું. મૈસૂરુનો પ્રસિદ્ધ દશેરા માની આ જ વિજયનો ઉત્સવ છે.

ઘણા જૂના સમયમાં પાડાના માથાવાળો એક અસુર હતો, મહિષાસુર. તેણે બ્રહ્માજીની કઠોર તપસ્યા કરી અને વરદાન મેળવ્યું કે કોઈ દેવ, દાનવ કે પુરુષ તેને મારી ન શકે. સ્ત્રીઓને તે એટલી નબળી સમજતો હતો કે વરદાન માગતી વખતે તેણે તેમનું નામ સુધ્ધાં ન લીધું. વરદાન મળ્યા પછી તેના અહંકારની કોઈ સીમા ન રહી. કર્ણાટકની પરંપરા કહે છે કે તે આ જ પ્રદેશ પર રાજ કરતો હતો, અને તેની રાજધાની મહિષૂરુ કહેવાતી હતી.

ચામુંડેશ્વરી — 1

મહિષાસુરે સ્વર્ગ પર ચડાઈ કરી અને ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવોને ત્યાંથી કાઢી મૂક્યા. ધરતી પર તે ઋષિઓના યજ્ઞ ભંગ કરતો અને સાધારણ લોકોનું જીવવું મુશ્કેલ કરી દેતો. હારેલા દેવો બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ પાસે ગયા અને પોતાનું દુઃખ કહ્યું. આ સાંભળી ત્રિદેવ અને બધા દેવોના ક્રોધમાંથી એક મહાન તેજ નીકળ્યું, અને એ તેજમાંથી એક દેવી પ્રગટ થયાં, જેમની આભાથી દસે દિશાઓ ઝળહળી ઊઠી.

ચામુંડેશ્વરી — 2

દરેક દેવે દેવીને પોતાનું શસ્ત્ર આપ્યું: શિવે ત્રિશૂળ, વિષ્ણુએ ચક્ર, ઇન્દ્રે વજ્ર, વરુણે શંખ, અને પર્વતરાજ હિમવાને સવારી માટે સિંહ. અનેક ભુજાઓવાળાં દેવી સિંહ પર સવાર થઈને મહિષાસુરની નગરી તરફ ચાલ્યાં. તેમનો પડકાર સાંભળી મહિષાસુર હસ્યો કે એક સ્ત્રી તેની સાથે શું લડશે, અને તેણે પોતાના સેનાપતિઓને મોકલી દીધા. પણ એક પછી એક બધા અસુર-સેનાપતિઓ દેવી સામે ટકી ન શક્યા.

ચામુંડેશ્વરી — 3

ત્યારે મહિષાસુર પોતે રણભૂમિમાં ઊતર્યો. તે ક્યારેક પાડો બનતો, ક્યારેક સિંહ, ક્યારેક હાથી, ક્યારેક તલવારધારી યોદ્ધો, અને રૂપ બદલી બદલીને દેવીને છેતરવાનો પ્રયત્ન કરતો રહ્યો. મૈસૂરુની પરંપરા મુજબ આ યુદ્ધ આ જ ટેકરી પર થયું. અંતે જ્યારે તે ફરી પાડાનું રૂપ લઈને આગળ ધસ્યો, ત્યારે દેવીએ તેને પોતાના ચરણ નીચે દબાવી દીધો અને ત્રિશૂળથી તેનો અંત કર્યો. અહંકાર હારી ગયો, અને દેવો માનો જયજયકાર કરવા લાગ્યા.

ચામુંડેશ્વરી — 4

દેવી માહાત્મ્ય મુજબ માના કાલી રૂપે ચંડ અને મુંડ નામના બે અસુરોને પણ હરાવ્યા હતા, અને એટલે જ એ રૂપનું નામ ચામુંડા પડ્યું. મૈસૂરુના લોકો ટેકરી પર બિરાજમાન માને પ્રેમથી ચામુંડેશ્વરી, ચામુંડી કે બસ તાઈ, એટલે કે મા, કહે છે. ટેકરીને માનું નામ મળ્યું, જ્યારે નગરે અસુરનું જૂનું નામ મહિષૂરુ રાખ્યું, જે બોલાતાં બોલાતાં મૈસૂરુ થઈ ગયું. ટેકરીના શિખર પર મહિષાસુરની ઊંચી પ્રતિમા યાદ અપાવે છે કે બળ ગમે તેટલું હોય, અહંકારનો અંત નિશ્ચિત છે.

ચામુંડેશ્વરી — 5

પેઢીઓથી મૈસૂરુના વોડેયાર રાજાઓ મા ચામુંડેશ્વરીને પોતાનાં કુળદેવી માનીને પૂજતા આવ્યા છે. ટેકરી પર ચડવા માટે એક હજારથી વધુ પગથિયાં છે, અને રસ્તામાં એક જ ખડકમાંથી કોતરેલી નંદીની વિશાળ પ્રતિમા છે. અષાઢના શુક્રવારે ટેકરી ભક્તોથી ઊભરાઈ જાય છે. નવરાત્રિમાં મા દરરોજ એક નવા રૂપે શણગાર સજે છે, અને વિજયાદશમીની જંબૂ સવારીમાં સોનાની અંબાડીમાં મા ચામુંડેશ્વરીની પ્રતિમા હાથી પર નીકળે છે. મા ચામુંડેશ્વરી સૌને પોતાની અંદરના મહિષાસુર, એટલે કે અહંકાર, ક્રોધ અને લોભ, પર વિજય મેળવવાની શક્તિ આપે.

સ્રોત

મહિષાસુર-વધ અને ચંડ-મુંડની કથા દેવી માહાત્મ્ય (માર્કંડેય પુરાણ)માં છે; આ યુદ્ધ ચામુંડી ટેકરી પર થયું અને મૈસુરુ નામ મહિષૂરુ પરથી બન્યું, એ મૈસુરુની સ્થાનિક પરંપરા છે.

વધુ કથાઓ

કથાઓ જુઓ અને સાંભળો — મફત ઍપડાઉનલોડApp Store