MythraanMYTHRAAN
ગુજરાતી ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

રણછોડરાય: ભક્ત બોડાણો અને ડાકોરના રણછોડરાય

ડાકોર, ખેડા (ગુજરાત)

રણછોડરાય: ભક્ત બોડાણો અને ડાકોરના રણછોડરાય
કથા સાંભળોવર્ણન હિન્દીમાં

ખેડા જિલ્લાનું ડાકોર ગુજરાતનું મોટું યાત્રાધામ છે, જ્યાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ રણછોડરાય રૂપે બિરાજે છે. રણછોડ નામ એ લીલાની યાદ છે જ્યારે મથુરાની પ્રજાની રક્ષા માટે કૃષ્ણે રણ છોડ્યું અને દ્વારકા વસાવી. ભક્તો માને છે કે એ જ દ્વારકાધીશ પોતાના વૃદ્ધ ભક્ત બોડાણાના પ્રેમને વશ થઈ દ્વારકાથી ડાકોર પધાર્યા.

ડાકોર ગામમાં બોડાણો નામે એક સીધોસાદો ભક્ત પોતાની પત્ની ગંગાબાઈ સાથે રહેતો હતો. ઘરમાં ધન ઓછું હતું, પણ હૈયે દ્વારકાધીશ માટે અપાર પ્રેમ હતો. બોડાણાએ નિયમ લીધો હતો કે દર છ મહિને પગપાળા દ્વારકા જઈ પ્રભુનાં દર્શન કરવાં. હથેળીમાં તુલસીનું કૂંડું લઈ, ભજન ગાતો ગાતો તે લાંબો પંથ કાપતો અને એ તુલસી પ્રભુના ચરણે ધરતો.

રણછોડરાય — 1

વર્ષો વીતતાં ગયાં. કહેવાય છે કે બોડાણાએ બોંતેર વર્ષની ઉંમર સુધી આ નિયમ પાળ્યો. હવે શરીર સાથ છોડવા લાગ્યું હતું. એક વાર દ્વારકામાં દર્શન કરતાં તેની આંખો ભરાઈ આવી અને તે મનોમન બોલ્યો, પ્રભુ, હવે કદાચ ફરી નહીં આવી શકું. એ જ રાતે પ્રભુએ સપનામાં દર્શન દઈ કહ્યું, બોડાણા, હવે તારે આવવાની જરૂર નથી. આવતી વખતે ગાડું લઈને આવજે, હું પોતે તારી સાથે ડાકોર આવીશ.

રણછોડરાય — 2

પછીની કારતક પૂનમે બોડાણો એક જૂનું બળદગાડું લઈ દ્વારકા પહોંચ્યો. મધરાતે પ્રભુની ઇચ્છાથી તેણે મૂર્તિ ઉપાડી, જે તેના હાથમાં ફૂલ જેવી હળવી થઈ ગઈ હતી, અને ગાડામાં પધરાવી. પ્રભુએ તેને સૂઈ જવા કહ્યું અને પોતે ગાડું હાંકવા લાગ્યા. લોકમાન્યતા છે કે રસ્તામાં પ્રભુએ એક લીમડાને સ્પર્શ કર્યો, જેની એક ડાળ આજે પણ મીઠી હોવાનું કહેવાય છે. પરોઢ થતાં ગાડું ડાકોર પહોંચી ગયું.

રણછોડરાય — 3

સવારે દ્વારકામાં મૂર્તિ ન જોતાં પૂજારીઓમાં ખળભળાટ મચી ગયો. તેઓ બોડાણાની પાછળ પાછળ ડાકોર આવી પહોંચ્યા. પ્રભુની આજ્ઞાથી બોડાણાએ મૂર્તિને ગોમતી તળાવના જળમાં છુપાવી દીધી. પીછો કરનારાઓના ક્રોધ અને ગભરાટમાં ફેંકાયેલો એક ભાલો વૃદ્ધ બોડાણાને વાગ્યો, અને પ્રભુનું નામ લેતાં લેતાં ભક્તે ત્યાં જ દેહ છોડ્યો. ભક્તો તેના આ અંતને ઈશ્વરને સંપૂર્ણ સમર્પિત જીવનની આહુતિ માનીને આદરથી યાદ કરે છે.

રણછોડરાય — 4

પૂજારીઓને મૂર્તિ મળી ત્યારે તેમણે તે પાછી માગી. ત્યારે પ્રભુએ ગંગાબાઈને સપનામાં કહ્યું, તેમને કહે કે મારી મૂર્તિના વજન જેટલું સોનું લઈ પાછા જાય. પૂજારીઓ માની ગયા, એમ વિચારીને કે ગરીબ વિધવા પાસે આટલું સોનું ક્યાંથી આવશે. ગોમતીના કિનારે મોટું ત્રાજવું ગોઠવાયું. એક પલ્લામાં પ્રભુની મૂર્તિ મુકાઈ, અને આખું ગામ શ્વાસ થંભાવીને જોઈ રહ્યું.

રણછોડરાય — 5

ગંગાબાઈ પાસે સોનાના નામે ફક્ત નાકની એક નાનકડી વાળી હતી. તેણે આંખો મીંચી પ્રભુને યાદ કર્યા અને એ વાળી બીજા પલ્લામાં મૂકી. સૌએ જોયું કે ત્રાજવું ડોલ્યું અને બંને પલ્લાં સરખાં થઈ ગયાં. જે પ્રભુને સોનાના ઢગલા સામે તોળવાના હતા, તે એક વિધવાની વાળી જેટલા હળવા થઈ ગયા. ઘણી કથાઓ કહે છે કે વાળી સાથે એક તુલસીપત્ર પણ મુકાયું હતું. જ્યાં આ તુલા થઈ, તે જગ્યા આજે પણ ગોમતીના કિનારે બતાવાય છે.

રણછોડરાય — 6

ખાલી હાથે પાછા જતા પૂજારીઓ દુઃખી હતા, પણ પ્રભુએ તેમને પણ નિરાશ ન કર્યા. તેમણે કહ્યું કે દ્વારકાની એક વાવમાંથી તમને આવી જ મૂર્તિ મળશે, તેની સેવા કરજો. આમ દ્વારકામાં પણ દ્વારકાધીશની સેવા ચાલુ રહી, અને ડાકોરમાં રણછોડરાય પોતાના ભક્તના ગામમાં વસી ગયા. આજે પણ પૂનમે, ખાસ કરીને ફાગણી પૂનમે, લાખો ભક્તો પગપાળા ડાકોર આવે છે. આ કથા કહે છે કે ભગવાન સોનાથી નહીં, પ્રેમથી તોળાય છે.

સ્રોત

ડાકોર મંદિરની પરંપરા અને ગુજરાતની ભક્તિપરંપરા; કથાની વિગતો જુદી જુદી રીતે કહેવાય છે, જેમ કે વાળી સાથે તુલસીપત્ર મુકાયું કે નહીં, અને દ્વારકામાં મૂર્તિ કેવી રીતે મળી.

વધુ કથાઓ

કથાઓ જુઓ અને સાંભળો — મફત ઍપડાઉનલોડApp Store