MythraanMYTHRAAN
ગુજરાતી ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

મારિયમ્મન: સમયપુરમની મા મારિયમ્મન

સમયપુરમ, તિરુચિરાપલ્લી, તમિલનાડુ

મારિયમ્મન: સમયપુરમની મા મારિયમ્મન
કથા સાંભળોવર્ણન હિન્દીમાં

મારિયમ્મન તમિલનાડુનાં ગામેગામ પૂજાતાં મા છે, જેમને લોકો વરસાદ માટે અને તાવ, શીતળા અને મહામારીના સમયે રક્ષા માટે પોકારે છે. તિરુચિરાપલ્લી પાસે સમયપુરમનું મંદિર તેમનાં સૌથી મોટાં ધામોમાંનું એક છે, જ્યાં તેઓ સમયપુરત્તાળ અને મહામાયી કહેવાય છે. આ કથા મંદિરની પરંપરા અને તમિલ લોકવિશ્વાસમાં કહેવાતી વાતો પર આધારિત છે.

તમિલ ગામોમાં ઘણા જૂના સમયથી એક માની પૂજા થતી આવી છે, જેમને મારિયમ્મન કહે છે. તમિલમાં મારિનો એક અર્થ વરસાદ પણ છે. જ્યારે ઉનાળાના દિવસોમાં તાવ ફેલાતો, જ્યારે શીતળા ઘેર ઘેર પહોંચી જતા અને દવાનો કોઈ સહારો ન હોતો, ત્યારે લોકો આ જ માને પોકારતા. તેમનો વિશ્વાસ હતો કે જેમ વરસાદ તપતી ધરતીને ઠંડી કરે છે, તેમ મા તપતા શરીરને ઠંડક આપે છે.

મારિયમ્મન — 1

સમયપુરમનાં મા વિશે એક કથા કહે છે કે તેમની મૂર્તિ પહેલાં શ્રીરંગમના મોટા મંદિરમાં હતી. કથાનાં જુદાં જુદાં રૂપો જુદાં કારણો આપે છે, પણ કહેવાય છે કે ત્યાંના પૂજારીઓને લાગ્યું કે માનું ઉગ્ર તેજ એ મંદિરની પૂજાપદ્ધતિ સાથે મેળ નથી ખાતું, અને મૂર્તિને બહાર લઈ જવામાં આવી. મૂર્તિને ઉત્તર તરફ લઈ જઈને કણ્ણનૂરના જંગલમાં, લીમડાનાં ઝાડ વચ્ચે, મૂકી દેવામાં આવી. એટલે જ ઘણા લોકો પ્રેમથી માને શ્રીરંગમના રંગનાથનાં બહેન પણ કહે છે.

મારિયમ્મન — 2

એ રસ્તેથી પસાર થતા ગોવાળો અને ગામલોકોએ લીમડાની છાંયે માને જોયાં. તેમણે ત્યાં જ એક નાનું છાપરું નાખ્યું, દીવો કર્યો અને પોતાની સરળ રીતે પૂજા શરૂ કરી દીધી. મા કણ્ણનૂર અમ્મન કહેવાવા લાગ્યાં. ગામલોકોને લાગતું કે માના આવવાથી ગામ પર તેમની છાયા છે. ખેતરે જતી માતાઓ પોતાનાં બાળકોને મા સામે મૂકી જતી, અને કોઈ બીમાર પડે તો ઘરના લોકો તેના ઓશીકે લીમડાની ડાળીઓ મૂકીને માનું નામ લેતા.

મારિયમ્મન — 3

ઘણા સમય પછી, વિજયનગરના શાસકોના સમયમાં, આ જગ્યાએ તેમની સેનાનો પડાવ હતો. કહેવાય છે કે યુદ્ધ પહેલાં સેનાના નાયકોએ મા સામે પ્રાર્થના કરી અને માનતા માની કે જીત થશે તો અહીં માનું મંદિર બંધાવશે. જીત થઈ, અને તેમણે પોતાનું વચન પાળ્યું. પછીના શાસકોએ મંદિરને વધુ વિસ્તાર્યું. માની મુખ્ય મૂર્તિ પથ્થરની નહીં, પણ જડીબુટ્ટી ભેળવેલી માટીની હોવાનું કહેવાય છે, એટલે તેના પર અભિષેક થતો નથી.

મારિયમ્મન — 4

સમયપુરમનાં માની સૌથી અનોખી વાત તેમનું પોતાનું વ્રત છે. પરંપરા કહે છે કે માસિ મહિનાના છેલ્લા રવિવારથી અઠ્ઠાવીસ દિવસ સુધી મા પોતે પોતાના ભક્તોના ભલા માટે ઉપવાસ રાખે છે. તેને પચ્ચૈ પટ્ટિનિ વિરદમ કહે છે. આ દિવસોમાં માને રાંધેલો ભોગ ધરાવાતો નથી, ફક્ત છાશ, કુમળા નાળિયેરનું પાણી અને એવો જ સાદો ભોગ ધરાવાય છે. આસપાસનાં ગામોમાંથી લોકો ટોપલા ભરી ભરીને ફૂલ લાવે છે અને મા પર વરસાવે છે, અને આ પરથી જ આ ઉત્સવનું નામ પૂચ્ચોરિદલ પડ્યું.

મારિયમ્મન — 5

આજે પણ જ્યારે કોઈ ઘરમાં કોઈને સખત તાવ કે શીતળા થાય છે, ત્યારે ઘણા પરિવારો માના નામે પ્રાર્થના કરે છે, અને સાજા થયા પછી સમયપુરમ આવીને માવિળક્કુ ચડાવે છે, જે ચોખાના લોટ, ગોળ અને ઘીથી બનેલો દીવો છે. ગામોમાંથી આવેલા ભક્તો કાચું મીઠું અને લીમડાનાં પાન પણ ચડાવે છે. ભક્તો માટે માની કૃપા અને રોગીની સેવા સાથે સાથે ચાલે છે; તેઓ બીમારને ડૉક્ટર પાસે પણ લઈ જાય છે અને માનું નામ પણ લે છે.

મારિયમ્મન — 6

ચિત્તિરૈ મહિનામાં માનો રથોત્સવ થાય છે, જ્યારે હજારો લોકો મળીને તેમનો રથ ખેંચે છે. પણ સમયપુરમની કથાનો સાચો મર્મ કોઈ યુદ્ધ કે ચમત્કારમાં નથી. એ એક એવી માની કથા છે જે બાળકો બીમાર પડે ત્યારે તેમના ઓશીકે બેસી રહે છે, અને જે તેમના ભલા માટે પોતે ભૂખી રહી જાય છે. તમિલ ભક્તો તેમને આ જ ભાવથી પોકારે છે, આત્તા, મહામાયી, અમને સંભાળી લો.

સ્રોત

આ સમયપુરમ મંદિરની સ્થળ-પરંપરા અને તમિલનાડુની લોક-માન્યતા છે; મૂર્તિના શ્રીરંગમથી આવવાનાં અને મંદિર બનવાનાં કારણોના ઘણા રૂપો કહેવાય છે. પચ્ચૈ પટ્ટિની વ્રત અને પૂચ્ચોરિદલ આજે પણ ઉજવાતા મંદિરના ઉત્સવો છે.

વધુ કથાઓ

કથાઓ જુઓ અને સાંભળો — મફત ઍપડાઉનલોડApp Store