മാ താരിണി: പിന്നാലെ വന്ന മാ താരിണി
ഘടഗാവ്, കേന്ദുജർ, ഒഡീഷ

കേന്ദുഝർ (കിയോഞ്ഝർ) ജില്ലയിലെ ഘടഗാവിൽ നിബിഡമായ സാൽവനത്തിനു നടുവിലാണ് താരിണീദേവിയുടെ പീഠം; സിന്ദൂരച്ചുവപ്പുള്ള മുഖവും വലിയ കണ്ണുകളുമുള്ള ഒരു ശിലാരൂപത്തിലാണ് ദേവി ഇവിടെ പൂജിക്കപ്പെടുന്നത്. ആപത്തുകളിൽ നിന്ന് കരകയറ്റുന്നവൾ എന്നാണ് താരിണി എന്നതിന്റെ അർഥം. ഒഡീഷയിലെങ്ങും യാത്രക്കാരും വാഹനമോടിക്കുന്നവരും യാത്രയ്ക്കു മുമ്പ് ദേവിയെ സ്മരിക്കുകയും അവരുടെ പേരിൽ ഘടഗാവിലേക്കു തേങ്ങ അയയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒഡീഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഈ കഥ. പുരിയിലെ ഗജപതി മഹാരാജാവ് പുരുഷോത്തമ ദേവൻ കാഞ്ചിയിലെ രാജകുമാരി പത്മാവതിയെ വിവാഹം ചെയ്യാൻ ആലോചന അയച്ചു. പക്ഷേ രഥയാത്രയിൽ ചൂലെടുത്ത് രഥം അടിച്ചുവാരുന്ന രാജാവിന് തന്റെ മകളെ കൊടുക്കില്ലെന്നു പറഞ്ഞ് കാഞ്ചിയിലെ രാജാവ് അതു നിരസിച്ചു. മഹാപ്രഭുവിന്റെ സേവയെ നിസ്സാരമായി കണ്ടതിൽ വേദനിച്ച ഗജപതി കാഞ്ചി ആക്രമിച്ചു, പക്ഷേ ആദ്യതവണ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചില്ല.

ഗജപതി മഹാപ്രഭു ജഗന്നാഥന്റെ പാദങ്ങളിൽ പ്രാർഥിച്ച് വീണ്ടും സൈന്യത്തെ ഒരുക്കി. ഈ പടയോട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സേനാപതി അക്കാലത്ത് പുരിയിൽ താമസിച്ചിരുന്ന കേന്ദുഝറിലെ രാജകുമാരൻ ഗോവിന്ദ ഭഞ്ജ് ആയിരുന്നു. ഇത്തവണ ജഗന്നാഥനും ബലഭദ്രനും തന്നെ കറുപ്പും വെളുപ്പുമുള്ള കുതിരകളിലേറി സൈന്യത്തിനു മുന്നിൽ നീങ്ങി എന്ന് ഒഡീഷയിലെ പ്രസിദ്ധമായ കാഞ്ചി-കാവേരി നാടോടിക്കഥ പറയുന്നു. തെക്കോട്ടു നീങ്ങുമ്പോൾ ഒരിടത്ത് ഗോവിന്ദ ഭഞ്ജിന്റെ കുതിര പെട്ടെന്നു നിന്നു, പിന്നെ മുന്നോട്ടു നീങ്ങിയതേയില്ല. അവിടെ വച്ച്, ജനങ്ങൾ താരിണീമാ എന്നു വിളിച്ചിരുന്ന ഒരു ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം അദ്ദേഹം അനുഭവിച്ചു.

ഗോവിന്ദ ഭഞ്ജ് ദേവിയുടെ മുന്നിൽ തലകുനിച്ച് ധർമ്മം ജയിക്കാൻ അനുഗ്രഹം ചോദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിഷ്കളങ്കമായ ഭക്തിയിൽ ദേവി പ്രസാദിച്ചു, പടയോട്ടം വിജയിച്ചു. മടങ്ങുംമുമ്പ് ഗോവിന്ദ ഭഞ്ജ് കൈകൂപ്പി അപേക്ഷിച്ചു: അമ്മേ, എന്നോടൊപ്പം എന്റെ നാട്ടിലേക്കു വന്ന് അവിടെ വസിക്കണേ. ദേവി പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിന്റെ പിന്നാലെ വരാം; എന്റെ കുതിരക്കുളമ്പടിയും എന്റെ ചിലമ്പൊലിയും കേട്ട് ഞാൻ ഒപ്പമുണ്ടെന്നു നിനക്ക് അറിയാം. പക്ഷേ ഓർക്കണം, വഴിയിലൊരിക്കൽപ്പോലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുത്.

യാത്ര തുടങ്ങി. നദികളും മലകളും സമതലങ്ങളും താണ്ടി; ഓരോ ചുവടിലും പിന്നിൽ നിന്ന് കുളമ്പടിയുടെയും ചിലമ്പൊലിയുടെയും മധുരനാദം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. ഗോവിന്ദ ഭഞ്ജിന്റെ മനസ്സ് സ്വസ്ഥമായിരുന്നു. ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം അവർ കേന്ദുഝറിലെ നിബിഡവനങ്ങളിലെത്തി. ഘടഗാവിനടുത്ത് കാട്ടിലെ മണ്ണ് മൃദുവും നനവുള്ളതുമായിരുന്നു. പെട്ടെന്ന് പിന്നിലെ ശബ്ദം നിലച്ചു. അമ്മ പിന്നിലായിപ്പോയോ എന്ന ഭയത്തിൽ ഗോവിന്ദ ഭഞ്ജിന്റെ മനസ്സു വിറച്ചു. പരിഭ്രമത്തിൽ തന്റെ വാക്കു മറന്ന് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞുനോക്കി.

അമ്മ അവിടെത്തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു; മൃദുവായ മണ്ണ് അവരുടെ കാലൊച്ച അമർത്തിയതേയുള്ളൂ. പക്ഷേ വാക്കു തെറ്റിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ശാന്തസ്വരത്തിൽ ദേവി പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ മുന്നോട്ടില്ല; ഈ വനത്തിൽത്തന്നെ ഞാൻ വസിക്കും, ഇവിടെ എന്റെ സ്ഥാനം ഒരുക്കൂ. ഇത്രയും പറഞ്ഞ് ദേവി ഒരു വലിയ സാൽമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ശിലാരൂപത്തിൽ ഉറച്ചു. പശ്ചാത്താപത്തിന്റെ കണ്ണീരോടെ ഗോവിന്ദ ഭഞ്ജ് അവിടെത്തന്നെ ദേവിയുടെ പൂജ ആരംഭിച്ചു. അന്നുമുതൽ ഘടഗാവ് താരിണീദേവിയുടെ ധാമമായി; ചുറ്റുമുള്ള വനഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ ദേവിയെ തങ്ങളുടെ രക്ഷകയായ അമ്മയായി കരുതിത്തുടങ്ങി.

കാലക്രമേണ ദേവിയുടെ മഹിമ ഒഡീഷയിലെങ്ങും പരന്നു. ഇന്ന് കേന്ദുഝറിലേക്കുള്ള റോഡരികുകളിൽ പലയിടത്തും താരിണീദേവിയുടെ ചെറിയ സ്ഥാനങ്ങൾ കാണാം; വാഹനമോടിക്കുന്നവർ അവിടെ നിർത്തി നമസ്കരിക്കുന്നു. ദൂരദേശങ്ങളിലെ ഭക്തർ സിന്ദൂരം തൊട്ട തേങ്ങ ഏതെങ്കിലും ബസ് അല്ലെങ്കിൽ ലോറി ഡ്രൈവറെ ഏൽപ്പിക്കുന്നു, അയാൾ ഭക്തിയോടെ അതു ഘടഗാവിലെത്തിക്കുന്നു. ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിനു തേങ്ങകൾ ഇങ്ങനെ ദേവിയുടെ അടുത്തെത്തുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. പേരില്ല, രസീതില്ല, വിശ്വാസം മാത്രം.

താരിണീദേവിയുടെ കഥ രണ്ടു കാര്യങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഒന്ന്, ഗജപതി രഥം അടിച്ചുവാരിയതുപോലെ ഭഗവത്സേവയിൽ കുനിയുന്നത് ചെറുമയല്ല, ഏറ്റവും വലിയ മഹത്ത്വമാണ്. രണ്ട്, കാലൊച്ച കേൾക്കാതായാലും തിരിഞ്ഞുനോക്കാതെ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതാണ് വിശ്വാസം, കാരണം അമ്മ ഒപ്പമുണ്ട്. ആപത്തുകളിൽ നിന്നു കരകയറ്റുന്ന താരിണീദേവി എല്ലാവരുടെയും യാത്ര മംഗളകരമാക്കട്ടെ. ജയ് മാ താരിണി.
ഉറവിടം
കേന്ദുജറിലെ നാടോടി-ക്ഷേത്ര പാരമ്പര്യം; ഇതോടൊപ്പം ഗജപതി പുരുഷോത്തമദേവന്റെ കാഞ്ചി പടയോട്ടത്തിന്റെ ഒഡീഷയിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള കഥയും ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ഈ കഥയ്ക്ക് പല രൂപങ്ങളുണ്ട്: ചിലതിൽ മാതാവിന്റെ ചിലങ്കയുടെ ശബ്ദത്തെക്കുറിച്ചും ചിലതിൽ കുതിരക്കുളമ്പടിയെക്കുറിച്ചും പറയുന്നു, ചിലതിൽ മാതാവ് പുരിയിൽനിന്ന് കേന്ദുജറിലേക്ക് വന്നു എന്നും പറയുന്നു.