MythraanMYTHRAAN
ગુજરાતી ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

મા તારિણી: મા તારિણી, જે પાછળ પાછળ ચાલી આવ્યાં

ઘટગાંવ, કેંદુઝર, ઓડિશા

મા તારિણી: મા તારિણી, જે પાછળ પાછળ ચાલી આવ્યાં
કથા સાંભળોવર્ણન હિન્દીમાં

કેંદુઝર (ક્યોંઝર) જિલ્લાના ઘટગાંવમાં સાલના ગાઢ વન વચ્ચે મા તારિણીનું પીઠ છે, જ્યાં દેવી સિંદૂરી લાલ મુખ અને મોટી મોટી આંખોવાળા પથ્થરના રૂપે પૂજાય છે. તારિણીનો અર્થ છે સંકટમાંથી પાર ઉતારનારી. આખા ઓડિશામાં મુસાફરો અને વાહનચાલકો યાત્રા પહેલાં માને યાદ કરે છે અને તેમના નામનું નાળિયેર ઘટગાંવ મોકલે છે.

આ કથા પંદરમી સદીના ઓડિશા સાથે જોડાયેલી છે. પુરીના ગજપતિ મહારાજ પુરુષોત્તમ દેવે કાંચીની રાજકુમારી પદ્માવતી સાથે વિવાહનો પ્રસ્તાવ મોકલ્યો. પણ કાંચીના રાજાએ એમ કહીને ના પાડી કે જે રાજા રથયાત્રામાં સાવરણી લઈને રથ વાળે છે, તેને તેઓ પોતાની દીકરી નહીં આપે. મહાપ્રભુની સેવાને નાની ગણવામાં આવી તેથી ગજપતિ દુભાયા અને તેમણે કાંચી પર ચડાઈ કરી, પણ પહેલી વાર તેમને સફળતા ન મળી.

મા તારિણી — 1

ગજપતિએ મહાપ્રભુ જગન્નાથના ચરણોમાં પ્રાર્થના કરી અને ફરી સેના સજાવી. આ અભિયાનમાં તેમના સેનાપતિ હતા કેંદુઝરના રાજકુમાર ગોવિંદ ભંજ, જે એ દિવસોમાં પુરીમાં રહેતા હતા. ઓડિશાની પ્રસિદ્ધ કાંચી-કાવેરી લોકકથા કહે છે કે આ વખતે સ્વયં જગન્નાથ અને બલભદ્ર કાળા અને સફેદ ઘોડાઓ પર સવાર થઈને સેનાની આગળ ચાલ્યા. દક્ષિણ તરફ આગળ વધતાં એક સ્થળે ગોવિંદ ભંજનો ઘોડો અચાનક અટકી ગયો અને આગળ વધ્યો જ નહીં. ત્યાં જ તેમને એક દેવીની હાજરીનો અનુભવ થયો, જેમને લોકો મા તારિણી કહેતા હતા.

મા તારિણી — 2

ગોવિંદ ભંજે મા સામે માથું નમાવ્યું અને ધર્મના વિજયના આશીર્વાદ માગ્યા. તેમની સરળ ભક્તિથી મા પ્રસન્ન થયાં, અને અભિયાન સફળ થયું. પાછા ફરતાં પહેલાં ગોવિંદ ભંજે હાથ જોડીને વિનંતી કરી, મા, મારી સાથે મારી ધરતી પર ચાલો અને ત્યાં જ વાસ કરો. માએ કહ્યું, હું તારી પાછળ પાછળ ચાલીશ; મારા ઘોડાના ડાબલાના અવાજથી અને મારાં ઝાંઝરના રણકારથી તું જાણતો રહીશ કે હું સાથે છું. પણ યાદ રાખજે, આખા રસ્તે એક વાર પણ પાછું વળીને ન જોતો.

મા તારિણી — 3

યાત્રા શરૂ થઈ. નદીઓ, પર્વતો અને મેદાનો પાર થતાં ગયાં, અને દરેક પગલે પાછળથી ડાબલાનો અને ઝાંઝરનો મધુર અવાજ આવતો રહ્યો. ગોવિંદ ભંજનું મન નિશ્ચિંત હતું. ઘણા દિવસો પછી તેઓ પોતાના કેંદુઝરનાં ગાઢ વનોમાં પહોંચ્યા. ઘટગાંવ પાસે વનની જમીન પોચી અને ભીની હતી. અચાનક પાછળનો અવાજ થંભી ગયો. ગોવિંદ ભંજનું મન કંપી ઊઠ્યું કે ક્યાંક મા પાછળ તો નથી રહી ગયાં. ગભરાટમાં તેઓ પોતાનું વચન ભૂલી ગયા અને પાછું વળીને જોઈ લીધું.

મા તારિણી — 4

મા ત્યાં જ હતાં; બસ પોચી માટીએ તેમનો અવાજ દબાવી દીધો હતો. પણ વચન તૂટી ચૂક્યું હતું. માએ શાંત સ્વરે કહ્યું, હવે હું આગળ નહીં જાઉં; અહીં જ આ વનમાં રહીશ, અહીં જ મારું સ્થાન બનાવ. આટલું કહીને તેઓ સાલના એક વિશાળ વૃક્ષ નીચે પથ્થરના રૂપે સ્થિર થઈ ગયાં. ગોવિંદ ભંજે પશ્ચાત્તાપનાં આંસુ સાથે ત્યાં જ તેમની પૂજા શરૂ કરી. ત્યારથી ઘટગાંવ મા તારિણીનું ધામ બની ગયું, અને આસપાસનાં વનગામોના લોકો તેમને પોતાનાં રક્ષક મા માનવા લાગ્યા.

મા તારિણી — 5

સમય જતાં માનો મહિમા આખા ઓડિશામાં ફેલાઈ ગયો. આજે કેંદુઝર તરફ જતા રસ્તાઓની બાજુમાં ઠેર ઠેર મા તારિણીનાં નાનાં સ્થાનકો દેખાય છે, જ્યાં ચાલકો રોકાઈને માથું ટેકવે છે. દૂર દૂરના ભક્તો સિંદૂર લગાડેલું નાળિયેર કોઈ બસ કે ટ્રકચાલકને સોંપી દે છે, અને તે શ્રદ્ધાથી તેને ઘટગાંવ સુધી પહોંચાડી દે છે. કહે છે કે દરરોજ હજારો નાળિયેર આ રીતે મા સુધી પહોંચે છે. ન કોઈ નામ, ન કોઈ પહોંચ, બસ વિશ્વાસ.

મા તારિણી — 6

મા તારિણીની કથા બે વાતો શીખવે છે. પહેલી, કે ભગવાનની સેવામાં નમવું નાનપ નથી, સૌથી મોટું ગૌરવ છે, જેમ ગજપતિનું રથ વાળવું. બીજી, કે વિશ્વાસનો અર્થ છે પાછું વળ્યા વિના ચાલતા રહેવું, ભલે અવાજ સંભળાય નહીં, કારણ કે મા સાથે હોય છે. સંકટોમાંથી પાર ઉતારનારાં મા તારિણી સૌની યાત્રા મંગલમય કરે. જય મા તારિણી.

સ્રોત

કેંદુઝરની લોક અને મંદિર પરંપરા, જેની સાથે ગજપતિ પુરુષોત્તમ દેવના કાંચી અભિયાનની ઓડિશામાં પ્રચલિત કથા જોડાયેલી છે; આ કથાના ઘણા રૂપો છે, ક્યાંક માના નૂપુરોના અવાજની વાત છે તો ક્યાંક ઘોડાના ડાબલાની, અને ક્યાંક મા પુરીથી કેંદુઝર આવતાં હોવાનું કહેવાય છે.

વધુ કથાઓ

કથાઓ જુઓ અને સાંભળો — મફત ઍપડાઉનલોડApp Store