MythraanMYTHRAAN
मराठी ▾
हिंदीEnglishবাংলাతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

माता तारिणी: माता तारिणी, जी मागोमाग चालत आली

घटगाव, केंदुझर, ओडिशा

माता तारिणी: माता तारिणी, जी मागोमाग चालत आली
कथा ऐकानिवेदन हिंदीत

केंदुझर (क्योंझर) जिल्ह्यातील घटगाव येथे साल वृक्षांच्या घनदाट वनात तारिणी मातेचे पीठ आहे, जिथे देवी शेंदरी लाल मुख आणि मोठे मोठे डोळे असलेल्या पाषाणाच्या रूपात पूजली जाते. तारिणी म्हणजे संकटातून पार नेणारी. संपूर्ण ओडिशात प्रवासी आणि वाहनचालक प्रवासापूर्वी मातेचे स्मरण करतात आणि तिच्या नावाचा नारळ घटगावला पाठवतात.

ही कथा पंधराव्या शतकातील ओडिशाशी जोडलेली आहे. पुरीचे गजपती महाराज पुरुषोत्तम देव यांनी कांचीची राजकन्या पद्मावती हिच्याशी विवाहाचा प्रस्ताव पाठवला. पण कांचीच्या राजाने नकार दिला, जो राजा रथयात्रेत झाडू घेऊन रथ झाडतो, त्याला मी माझी मुलगी देणार नाही, असे सांगून. महाप्रभूंच्या सेवेला कमी लेखले गेल्याने गजपती दुखावले आणि त्यांनी कांचीवर स्वारी केली, पण पहिल्या वेळी त्यांना यश मिळाले नाही.

माता तारिणी — 1

गजपतींनी महाप्रभू जगन्नाथांच्या चरणी प्रार्थना केली आणि पुन्हा सेना सज्ज केली. या मोहिमेत त्यांचे सेनापती होते केंदुझरचे राजकुमार गोविंद भंज, जे त्या काळी पुरीत राहत होते. ओडिशाची प्रसिद्ध कांची-कावेरी लोककथा सांगते की या वेळी स्वतः जगन्नाथ आणि बलभद्र काळ्या आणि पांढऱ्या घोड्यांवर स्वार होऊन सेनेच्या पुढे चालले. दक्षिणेकडे जात असताना एका ठिकाणी गोविंद भंज यांचा घोडा अचानक अडला आणि पुढे सरकलाच नाही. तिथेच त्यांना एका देवीच्या अस्तित्वाची जाणीव झाली, जिला लोक तारिणी माता म्हणत.

माता तारिणी — 2

गोविंद भंज यांनी मातेपुढे मस्तक नमवले आणि धर्माच्या विजयासाठी आशीर्वाद मागितला. त्यांच्या साध्या भक्तीने माता प्रसन्न झाली, आणि मोहीम यशस्वी झाली. परतण्यापूर्वी गोविंद भंज यांनी हात जोडून विनंती केली, माते, माझ्यासोबत माझ्या भूमीत चला आणि तिथेच वास करा. माता म्हणाली, मी तुझ्या मागोमाग येईन; माझ्या घोड्याच्या टापांच्या आणि माझ्या नूपुरांच्या आवाजावरून तुला कळत राहील की मी सोबत आहे. पण लक्षात ठेव, संपूर्ण वाटेत एकदाही मागे वळून पाहू नकोस.

माता तारिणी — 3

प्रवास सुरू झाला. नद्या, डोंगर आणि मैदाने पार होत गेली, आणि प्रत्येक पावलाला मागून टापांचा आणि नूपुरांचा मधुर आवाज येत राहिला. गोविंद भंज यांचे मन निश्चिंत होते. अनेक दिवसांनी ते आपल्या केंदुझरच्या घनदाट वनांत पोहोचले. घटगावजवळ वनातील जमीन मऊ आणि ओली होती. अचानक मागचा आवाज थांबला. गोविंद भंज यांचे मन थरथरले, माता मागे तर राहिली नाही ना. घाबरून ते आपले वचन विसरले आणि त्यांनी वळून पाहिले.

माता तारिणी — 4

माता तिथेच होती; फक्त मऊ मातीने तिची चाहूल दाबून टाकली होती. पण वचन मोडले होते. माता शांत स्वरात म्हणाली, आता मी पुढे येणार नाही; इथेच या वनात राहीन, इथेच माझे स्थान कर. एवढे बोलून ती सालाच्या एका विशाल वृक्षाखाली पाषाणरूपात स्थिर झाली. गोविंद भंज यांनी पश्चात्तापाच्या अश्रूंसह तिथेच तिची पूजा सुरू केली. तेव्हापासून घटगाव हे तारिणी मातेचे धाम झाले, आणि आसपासच्या वनगावांतील लोक तिला आपली रक्षणकर्ती आई मानू लागले.

माता तारिणी — 5

काळानुसार मातेचा महिमा संपूर्ण ओडिशात पसरला. आज केंदुझरकडे जाणाऱ्या रस्त्यांच्या कडेला जागोजागी तारिणी मातेची लहान स्थाने दिसतात, जिथे चालक थांबून माथा टेकतात. दूरदूरचे भक्त शेंदूर लावलेला नारळ एखाद्या बस किंवा ट्रक चालकाकडे सोपवतात, आणि तो श्रद्धेने तो घटगावपर्यंत पोहोचवतो. म्हणतात, दररोज हजारो नारळ अशा रीतीने मातेपर्यंत पोहोचतात. ना कोणते नाव, ना कोणती पावती, फक्त विश्वास.

माता तारिणी — 6

तारिणी मातेची कथा दोन गोष्टी शिकवते. पहिली, की भगवंताच्या सेवेत झुकणे हे कमीपणाचे नाही, तर सर्वांत मोठे भूषण आहे, जसे गजपतींचे रथ झाडणे. दुसरी, की विश्वास म्हणजे मागे न वळता चालत राहणे, चाहूल ऐकू आली नाही तरीही, कारण माता सोबत असते. संकटांतून पार नेणारी तारिणी माता सर्वांचा प्रवास मंगलमय करो. जय माँ तारिणी.

स्रोत

केंदुझरची लोक आणि मंदिर परंपरा, जिच्याशी गजपती पुरुषोत्तम देव यांच्या कांची मोहिमेची ओडिशात प्रचलित कथा जोडलेली आहे; या कथेची अनेक रूपे आहेत, कुठे मातेच्या पैंजणांच्या आवाजाची गोष्ट आहे तर कुठे घोड्याच्या टापांची, आणि कुठे माता पुरीहून केंदुझरला आल्याचे सांगितले जाते.

आणखी कथा

कथा पाहा आणि ऐका — मोफत ॲपडाउनलोडApp Store