MythraanMYTHRAAN
मराठी ▾
हिंदीEnglishবাংলাతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

अय्यप्पा: मणिकंठन: पंदलमचा राजकुमार ते शबरीमलेचे अय्यप्पा

शबरीमला, केरळ

अय्यप्पा: मणिकंठन: पंदलमचा राजकुमार ते शबरीमलेचे अय्यप्पा
कथा ऐकानिवेदन हिंदीत

अयप्पा, ज्यांना धर्मशास्ता आणि मणिकंठन असेही म्हणतात, केरळमधील सर्वांत प्रिय देवतांपैकी एक आहेत; भक्त त्यांना शिव आणि विष्णू दोघांच्या शक्तीतून जन्मलेले मानतात. केरळमधील पश्चिम घाटाच्या घनदाट जंगलांत सबरीमला डोंगरावर त्यांचे मंदिर आहे. दरवर्षी लाखो भक्त एक्केचाळीस दिवसांचे व्रत करून, डोक्यावर इरुमुडी घेऊन त्यांच्या दर्शनाला जातात.

कथेनुसार, दुर्गामातेने महिषासुराचा अंत केला, तेव्हा त्याची बहीण महिषी हिने सूड घेण्यासाठी कठोर तप केले. ब्रह्मदेवांकडून तिने असा वर मिळवला की तिला फक्त तोच हरवू शकेल, जो शिव आणि विष्णू दोघांपासून जन्मलेला असेल. तिला वाटले की असा कोणी कधी होणारच नाही, आणि ती देवांना छळू लागली. तेव्हा भगवान विष्णूंनी मोहिनीचे रूप घेतले, आणि शिव व मोहिनी यांच्या शक्तीतून एका दिव्य बालकाचा जन्म झाला, ज्याला हरिहरपुत्र म्हटले गेले.

अय्यप्पा — 1

त्याच काळात पंदलमचे राजा राजशेखर अपत्य नसल्याने दुःखी असत. एके दिवशी ते पंपा नदीच्या काठच्या जंगलात शिकारीला गेले, जिथे त्यांना एका बाळाच्या रडण्याचा आवाज ऐकू आला. जवळ जाऊन पाहिले तर एक तेजस्वी बालक पडलेले होते, ज्याच्या गळ्यात सोन्याची एक छोटी घंटा बांधलेली होती. तेवढ्यात एक तपस्वी तिथे आले आणि म्हणाले, याला घरी घेऊन जा आणि याचे नाव मणिकंठन ठेवा. हा बारा वर्षांचा झाला की याच्या जन्माचे रहस्य आपोआप उलगडेल.

अय्यप्पा — 2

राजा आणि राणीने मणिकंठनला आपल्या मुलासारखे वाढवले. तो प्रत्येक विद्येत निपुण, सर्वांचा लाडका आणि अतिशय विनम्र होता. काही काळाने राणीलाही स्वतःचा पुत्र झाला, तरीही राजाचे मन मणिकंठनलाच युवराज करण्याचे होते. राज्यातील एका मंत्र्याला हे नको होते. त्याने राणीच्या मनात भीती भरवली की मणिकंठन राजा झाला तर त्यांच्या स्वतःच्या मुलाचे काय होईल. हळूहळू राणी त्याच्या बोलण्याला बळी पडल्या.

अय्यप्पा — 3

एके दिवशी राणीने असह्य डोकेदुखीचे निमित्त केले. मंत्र्याने शिकवून ठेवलेल्या वैद्याने सांगितले की हा रोग फक्त वाघिणीच्या दुधानेच बरा होईल. सर्वांना ठाऊक होते की वाघिणीचे दूध आणायला जाणे म्हणजे मृत्यूच्या जबड्यात जाणे. बारा वर्षांचा मणिकंठन म्हणाला, आईसाठी मी जाईन. राजाने खूप अडवले, पण तो ऐकला नाही. तेव्हा राजाने स्वतःच्या हातांनी त्याच्यासाठी वाटेतले अन्न आणि नारळ बांधून दिले. म्हणतात, भक्त आज जी इरुमुडी डोक्यावर घेतात, ती त्याच गाठोड्याची आठवण आहे.

अय्यप्पा — 4

जंगलात पोहोचल्यावर मणिकंठनला आपल्या जन्माचे प्रयोजन आठवले. त्याच वनात महिषी देवांना दहशत घालत होती. मणिकंठनने तिला आव्हान दिले आणि दोघांत घनघोर युद्ध झाले. अखेरीस हरिहरपुत्रापुढे महिषी हरली, आणि असे मानले जाते की तिच्यातील शापित आत्म्यालाही मुक्ती मिळाली. देवांनी जयजयकार केला. इंद्र स्वतः वाघीण बनले, आणि इतर देव वाघ आणि बछडे बनून मणिकंठनसोबत निघाले.

अय्यप्पा — 5

पंदलमच्या लोकांनी आपल्या राजकुमाराला वाघिणीवर बसून, वाघांच्या कळपासह नगरात येताना पाहिले, तेव्हा सारे भीतीने आणि आश्चर्याने थबकले. राणी आणि मंत्र्याला आपली चूक कळली आणि ते त्याच्या चरणी पडून क्षमा मागू लागले. मणिकंठनने सर्वांना क्षमा केली. राजाने ओळखले की आपला मुलगा कोणी साधारण बालक नाही. मणिकंठनने सांगितले की ज्या कार्यासाठी तो पृथ्वीवर आला होता, ते पूर्ण झाले आहे, आणि आता त्याला जावे लागेल.

अय्यप्पा — 6

राजाने रडत विनंती केली की असे एखादे स्थान सांग, जिथे आम्ही तुझी पूजा करू शकू. मणिकंठनने एक बाण सोडला, जो सबरीमलाच्या डोंगरावर जाऊन पडला, आणि म्हणाला, तिथेच माझे मंदिर बांधा. राजाने तिथे मंदिर बांधले, आणि असे मानले जाते की मणिकंठन तिथे योगमुद्रेत ध्यानमग्न अयप्पांच्या रूपात विराजमान झाले. त्यांनी सांगितले की जो भक्त व्रत करून, साधे जीवन जगून आणि कठीण डोंगरवाट पार करून शुद्ध मनाने येईल, त्याला त्यांचा आशीर्वाद मिळेल.

अय्यप्पा — 7

आजही भक्त एक्केचाळीस दिवसांचे मंडल व्रत करतात, काळे, निळे किंवा भगवे वस्त्र घालतात, एकमेकांना स्वामी म्हणून हाक मारतात, आणि स्वामिये शरणम् अय्यप्पा असा नामघोष करत अठरा पवित्र पायऱ्या चढतात. मकरविळक्कुच्या वेळी पंदलमहून भगवंताचे पवित्र अलंकार, तिरुवाभरणम्, मिरवणुकीने सबरीमलाला नेले जातात, जणू पिता आजही मुलाला सजवायला येतात. मंदिरासमोर लिहिले आहे तत्त्वमसि, म्हणजे ते तूच आहेस; प्रत्येक भक्तात तोच अयप्पा आहे.

स्रोत

ही पंदलम राजघराणे आणि शबरीमला मंदिर यांच्याशी जोडलेली केरळची मंदिर आणि लोक-परंपरेतील कथा आहे; महिषीशी झालेल्या युद्धाचे स्थान आणि इतर अनेक तपशील वेगवेगळ्या रूपांत सांगितले जातात.

आणखी कथा

कथा पाहा आणि ऐका — मोफत ॲपडाउनलोडApp Store