MythraanMYTHRAAN
मराठी ▾
हिंदीEnglishবাংলাతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

अंबाजी: आरासुरची अंबा: जिथे सतीचे हृदय पडले

अंबाजी, बनासकांठा (गुजरात)

अंबाजी: आरासुरची अंबा: जिथे सतीचे हृदय पडले
कथा ऐकानिवेदन हिंदीत

अंबाजी हे गुजरातमधील बनासकांठा जिल्ह्यात अरवलीच्या आरासुर डोंगरांवर वसलेले प्रसिद्ध शक्तिपीठ आहे, जिथे अंबामातेची आराधना होते. असे मानले जाते की इथे देवी सतीचे हृदय पडले होते. या मंदिराचे वैशिष्ट्य असे की गाभाऱ्यात कोणतीही मूर्ती नाही, तर पवित्र वीसा यंत्राची पूजा होते.

फार पूर्वीची गोष्ट आहे. प्रजापती दक्षाची कन्या सतीने आपल्या मनाने भगवान शिवांना पती म्हणून निवडले होते, पण दक्षाला हे नाते कधीच रुचले नाही. एकदा त्याने एक मोठा यज्ञ केला आणि सर्व देवांना बोलावले, पण आपल्या मुलीला आणि जावयाला नाही. सतीला हे कळले, तेव्हा माहेरी जाण्यासाठी त्यांचे मन व्याकुळ झाले. शिवाने समजावले की न बोलावता जाणे योग्य नाही, पण मुलीला वडिलांच्या घरी जायला आमंत्रणाची काय गरज, असा विचार करून सती निघाल्या.

अंबाजी — 1

यज्ञस्थळी पोहोचल्यावर सतीने पाहिले की तिथे शिवासाठी कोणताही भाग ठेवलेला नाही. दक्षाने सर्वांसमोर शिवाचा अपमान केला. पतीचा अपमान सतीला सहन झाला नाही. त्या म्हणाल्या, अशा पित्याकडून मिळालेला हा देह आता मी ठेवणार नाही — आणि त्यांनी योगाग्नीत देहत्याग केला. ही बातमी ऐकून शिवाच्या शोकाचे क्रोधात रूपांतर झाले, आणि दक्षाच्या यज्ञाचा विध्वंस झाला.

अंबाजी — 2

शोकात बुडालेले शिव सतीचा देह खांद्यावर घेऊन साऱ्या जगात भटकू लागले. त्यांच्या दुःखाने सृष्टीचा समतोल डळमळू लागला. तेव्हा भगवान विष्णूंनी सुदर्शन चक्राने सतीच्या देहाचे अवयव वेगळे केले, म्हणजे शिवाचा मोह सुटेल आणि जग पुन्हा सावरेल. सतीचे अवयव आणि अलंकार जिथे जिथे पडले, ती ती स्थाने शक्तिपीठे झाली, जिथे मातेची शक्ती सदैव वास करते.

अंबाजी — 3

परंपरेनुसार गुजरात आणि राजस्थानच्या सीमेजवळ अरवलीच्या आरासुर पर्वतावर सतीचे हृदय पडले. म्हणूनच अंबाजीला मातेच्या हृदयाचे स्थान म्हटले जाते. हृदय — जिथे प्रेम राहते, जिथे आई आपल्या प्रत्येक लेकराला भेदभाव न करता सामावून घेते. भक्त म्हणतात की म्हणूनच आरासुरी अंबा आपल्या दारी येणाऱ्या प्रत्येकाला आपलेसे करते, मग तो कुठूनही आलेला असो.

अंबाजी — 4

अंबाजीच्या मंदिरात मातेची कोणतीही मूर्ती नाही. गाभाऱ्याच्या भिंतीतील एका कोनाड्यात सोन्याचे वीसा यंत्र विराजमान आहे, जे श्रीयंत्राचे रूप मानले जाते आणि ज्यात एक्कावन्न अक्षरे असल्याचे सांगितले जाते. हे यंत्र झाकलेले असते, त्याचे छायाचित्र घेतले जात नाही, आणि पुजारीसुद्धा डोळ्यांवर पट्टी बांधूनच त्याची पूजा करतात. कोनाड्याची सजावट अशी केली जाते की दुरून भक्तांना मातेच्या मूर्तीचा भास होतो. आई दिसत नाही, जाणवते.

अंबाजी — 5

मंदिरापासून काही किलोमीटरवर असलेली गब्बर टेकडी हे मातेचे मूळ स्थान मानले जाते. तिच्या शिखरावर अखंड ज्योत तेवत असते, जिचा प्रकाश निरभ्र रात्री खालूनही दिसतो. अशीही लोकश्रद्धा आहे की नंद आणि यशोदेने बालकृष्णाची बाबरी, म्हणजे पहिल्यांदा जावळ काढण्याचा संस्कार, इथेच आरासुरला अंबामातेच्या स्थानी केला होता.

अंबाजी — 6

भादरवी पौर्णिमेला गुजरातच्या गावागावांतून लाखो भाविक मातेची ध्वजा घेऊन कित्येक दिवस पायी चालत मातेच्या दरबारी पोहोचतात, आणि संपूर्ण वाटेवर 'जय अंबे'चा जयघोष घुमत राहतो. नवरात्रात मंदिर परिसर गरब्याने दुमदुमून जातो. अंबाजीची कथा आठवण करून देते की मातेला पाहण्यासाठी डोळे नव्हे, श्रद्धा हवी, आणि जिथे मातेचे हृदय आहे, तिथे कोणीही परके नाही.

स्रोत

सती आणि दक्ष-यज्ञाची कथा शिवपुराण आणि देवीभागवत पुराणात आहे, आणि शक्तिपीठांच्या याद्या वेगवेगळ्या ग्रंथांत वेगवेगळ्या आढळतात. अंबाजीमध्ये हृदय पडल्याची मान्यता, वीसा यंत्राची पूजा आणि गब्बरची परंपरा ही मंदिराची स्वतःची परंपरा आणि गुजरातची लोकमान्यता आहे.

आणखी कथा

कथा पाहा आणि ऐका — मोफत ॲपडाउनलोडApp Store