MythraanMYTHRAAN
ಕನ್ನಡ ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

ಅಂಬಾಜಿ: ಆರಾಸುರಿ ಅಂಬಾ: ಸತಿಯ ಹೃದಯ ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳ

ಅಂಬಾಜಿ, ಬನಾಸ್ಕಾಂಠಾ (ಗುಜರಾತ್)

ಅಂಬಾಜಿ: ಆರಾಸುರಿ ಅಂಬಾ: ಸತಿಯ ಹೃದಯ ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳ
ಕಥೆ ಕೇಳಿನಿರೂಪಣೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ

ಅಂಬಾಜಿ ಗುಜರಾತಿನ ಬನಾಸಕಾಂಠಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅರಾವಳಿಯ ಆರಾಸುರ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಕ್ತಿಪೀಠ; ಇಲ್ಲಿ ಅಂಬಾ ಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸತಿ ದೇವಿಯ ಹೃದಯ ಬಿದ್ದಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲ — ಪವಿತ್ರ ವೀಸಾ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಇದು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಮಾತು. ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನ ಮಗಳು ಸತಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಶಿವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿದ್ದಳು, ಆದರೆ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಈ ಸಂಬಂಧ ಎಂದಿಗೂ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಮಹಾ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆದ, ಆದರೆ ತನ್ನ ಮಗಳು-ಅಳಿಯನನ್ನು ಕರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇದು ತಿಳಿದಾಗ ತವರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸತಿಯ ಮನಸ್ಸು ತುಡಿಯಿತು. ಕರೆಯದೆ ಹೋಗುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಶಿವ ತಿಳಿಹೇಳಿದ, ಆದರೆ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಮಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವೇಕೆ ಎಂದು ಸತಿ ಹೊರಟಳು.

ಅಂಬಾಜಿ — 1

ಯಜ್ಞಸ್ಥಳ ತಲುಪಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ಯಾವ ಪಾಲೂ ಇಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸತಿ ಕಂಡಳು. ದಕ್ಷ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಶಿವನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ. ಪತಿಯ ಅವಮಾನವನ್ನು ಸತಿಗೆ ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ತಂದೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಇನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಯೋಗಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದಳು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಶಿವನ ಶೋಕ ಕೋಪವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞ ಧ್ವಂಸವಾಯಿತು.

ಅಂಬಾಜಿ — 2

ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಶಿವ ಸತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಲೋಕವೆಲ್ಲ ಅಲೆಯತೊಡಗಿದ. ಅವನ ದುಃಖದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮತೋಲನ ತತ್ತರಿಸತೊಡಗಿತು. ಆಗ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಸತಿಯ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ — ಶಿವನ ಮೋಹ ಬಿಡಲಿ, ಲೋಕ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಲಿ ಎಂದು. ಸತಿಯ ಅಂಗಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವೋ ಆ ಸ್ಥಳಗಳು ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಾದವು; ಅಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಶಕ್ತಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ಅಂಬಾಜಿ — 3

ಪರಂಪರೆಯಂತೆ, ಗುಜರಾತ್-ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಅರಾವಳಿಯ ಆರಾಸುರ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಸತಿಯ ಹೃದಯ ಬಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೇ ಅಂಬಾಜಿಯನ್ನು ತಾಯಿಯ ಹೃದಯದ ಸ್ಥಾನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೃದಯ — ಪ್ರೀತಿ ನೆಲೆಸುವ ಜಾಗ, ತಾಯಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿ ಮಗುವನ್ನೂ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಗ. ಅದಕ್ಕೇ ಆರಾಸುರಿ ಅಂಬಾ ತನ್ನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ, ಎಲ್ಲಿಂದಲೇ ಬಂದಿರಲಿ, ತನ್ನವರನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಭಕ್ತರು.

ಅಂಬಾಜಿ — 4

ಅಂಬಾಜಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಯಾವುದೇ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ವೀಸಾ ಯಂತ್ರವಿದೆ; ಅದನ್ನು ಶ್ರೀಯಂತ್ರದ ರೂಪವೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಐವತ್ತೊಂದು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯಂತ್ರ ಮುಚ್ಚಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದರ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಅರ್ಚಕರೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡೇ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೂರದಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಾಯಿಯ ಮೂರ್ತಿಯ ಆಭಾಸವಾಗುವಂತೆ ಗೂಡನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ.

ಅಂಬಾಜಿ — 5

ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಕೆಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಗಬ್ಬರ್ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ತಾಯಿಯ ಮೂಲಸ್ಥಾನವೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ಜ್ಯೋತಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ; ಅದರ ಬೆಳಕು ಶುಭ್ರ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನಿಂದಲೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಂದ-ಯಶೋದೆಯರು ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಬಾಬರಿ, ಅಂದರೆ ಮೊದಲ ಜವಳವನ್ನು, ಇಲ್ಲೇ ಆರಾಸುರದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾ ಮಾತೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಸಿದರು ಎಂಬ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.

ಅಂಬಾಜಿ — 6

ಭಾದರವೀ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಗುಜರಾತಿನ ಊರೂರಿನಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ತಾಯಿಯ ಧ್ವಜ ಹಿಡಿದು ಹಲವು ದಿನ ನಡೆದು ತಾಯಿಯ ಸನ್ನಿಧಿ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ; ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ‘ಜೈ ಅಂಬೆ’ ಜಯಘೋಷ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣ ಗರ್ಬಾದಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಾಣಲು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಬೇಕು; ತಾಯಿಯ ಹೃದಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಪರಕೀಯರಲ್ಲ — ಇದನ್ನೇ ಅಂಬಾಜಿಯ ಕಥೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಧಾರ

ಸತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಯಜ್ಞದ ಕಥೆ ಶಿವ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ದೇವೀ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿದೆ; ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅಂಬಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಬಿದ್ದಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ, ವೀಸಾ ಯಂತ್ರದ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಗಬ್ಬರ್‌ನ ಪರಂಪರೆ ದೇವಾಲಯದ ತನ್ನದೇ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತಿನ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಥೆಗಳು

ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೇಳಿ — ಉಚಿತ ಆ್ಯಪ್ಡೌನ್‌ಲೋಡ್App Store