ಅಟ್ಟುಕಾಲ್ ಭಗವತಿ: ಕಣ್ಣಗಿ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟುಕಾಲ್ನ ತಾಯಿ
ಅಟ್ಟುಕಾಲ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೇರಳ

ಆಟ್ಟುಕಾಲ್ ಭಗವತಿ ತಿರುವನಂತಪುರದ ತಾಯಿ; ಭಕ್ತರು ಅವಳನ್ನು ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಶಿಲಪ್ಪದಿಕಾರಂನ ನಾಯಕಿ ಕಣ್ಣಗಿಯ ದೇವಿರೂಪವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕಿಳ್ಳಿ ನದಿಯ ಬಳಿ ಅವಳ ದೇವಾಲಯವಿದೆ; ಕುಂಭಂ ತಿಂಗಳ ಪೊಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸ್ತ್ರೀಯರು ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಾದ ಬೇಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಬ್ಬ ಪತ್ನಿಯ ಸತ್ಯದ, ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳ ಕೂಗಿನ, ತಾಯಿಯಾಗಿ ಅವಳು ಮರಳಿದ ಕಥೆ.
ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಬಂದರು ನಗರ ಪೂಂಪುಹಾರ್ನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಗಿ ಮತ್ತು ಕೋವಲನ್ ಮದುವೆಯಾದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳವರು; ಕೆಲಕಾಲ ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳಿದರು. ನಂತರ ಕೋವಲನ್ ನರ್ತಕಿ ಮಾಧವಿಯತ್ತ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಕಣ್ಣಗಿ ದೂರದೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕೋವಲನ್ಗೆ ತನ್ನ ತಪ್ಪು ಅರಿವಾಯಿತು; ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣಗಿಯ ಬಳಿ ಮರಳಿದ. ಕಣ್ಣಗಿ ಅವನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದಳು — ನನ್ನ ಎರಡು ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಇನ್ನೂ ನನ್ನ ಬಳಿ ಇವೆ, ಇವುಗಳಿಂದ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸೋಣ.

ಹೊಸ ಬದುಕು ಆರಂಭಿಸಲು ಇಬ್ಬರೂ ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಪಾಂಡ್ಯರ ರಾಜಧಾನಿ ಮದುರೈಗೆ ಬಂದರು. ನಗರದ ಹೊರಗೆ ಗೊಲ್ಲರ ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿ, ಕೋವಲನ್ ಒಂದು ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಮಾರಲು ಪೇಟೆಗೆ ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅರಮನೆಯ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ ಸಿಕ್ಕ; ಅವನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೆಯೇ ರಾಣಿಯ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಕದ್ದಿದ್ದ. ತನ್ನ ಅಪರಾಧ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಅವನು ರಾಜನಿಗೆ ಕಳ್ಳ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ರಾಜ ನೆಡುಂಚೆಳಿಯನ್ ಯಾವ ವಿಚಾರಣೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಆಜ್ಞೆ ಕೊಟ್ಟ; ಕಾವಲುಗಾರರು ನಿರಪರಾಧಿ ಕೋವಲನ್ನ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆದರು.

ಈ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಕಣ್ಣಗಿಯ ಲೋಕವೇ ಕುಸಿಯಿತು, ಆದರೆ ಅವಳು ಕುಸಿದು ಕೂರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ನೇರ ರಾಜಸಭೆಗೆ ಹೋಗಿ ರಾಜನನ್ನು ಕೇಳಿದಳು — ಯಾವ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಕಳ್ಳ ಎಂದೆ? ರಾಜ ಹೇಳಿದ — ರಾಣಿಯ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಮುತ್ತುಗಳಿದ್ದವು. ಕಣ್ಣಗಿ ತನ್ನ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಒಡೆದಳು; ಅದರಿಂದ ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳು ಚೆಲ್ಲಿದವು. ಇಡೀ ಸಭೆ ಸ್ತಬ್ಧವಾಯಿತು. ತನ್ನಿಂದ ಎಂಥ ದೊಡ್ಡ ಅನ್ಯಾಯವಾಯಿತು ಎಂದು ರಾಜನಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. ನಾನು ರಾಜನೆನಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟ; ರಾಣಿಯೂ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ದೇಹ ತೊರೆದಳು.

ಕಣ್ಣಗಿಯ ದುಃಖ ಈಗ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸದ ಬೆಂಕಿಯಾಯಿತು. ಅವಳ ಕೋಪದಿಂದ ಮದುರೈ ನಗರವನ್ನು ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಆವರಿಸಿದವು; ಸಜ್ಜನರು, ವೃದ್ಧರು, ಮಕ್ಕಳು, ಅಸಹಾಯಕರು, ಗೋವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು ಎಂದು ಅವಳು ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಮಹಾಕಾವ್ಯ. ಆಗ ಮದುರೈಯ ನಗರದೇವತೆ ಅವಳ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಇದೆಲ್ಲ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಕರ್ಮಫಲ ಎಂದು ತಿಳಿಹೇಳಿದಳು. ಕಣ್ಣಗಿಯ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಯಿತು. ಅವಳು ನಗರ ಬಿಟ್ಟು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ, ಚೇರ ನಾಡಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳತ್ತ ಹೊರಟಳು.

ಆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೋವಲನ್ ದಿವ್ಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕಣ್ಣಗಿಯನ್ನು ತನ್ನೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದ; ನಂತರ ಚೇರ ರಾಜ ಸೆಂಗುಟ್ಟುವನ್ ಅವಳ ಸ್ಮರಣೆಗೆ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಎಂದು ಶಿಲಪ್ಪದಿಕಾರಂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಭಕ್ತಿ ಈ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯಾದ ಕಣ್ಣಗಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಆಟ್ಟುಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದಳು, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆಟ್ಟುಕಾಲ್ ತಾಯಿಯ ಕಥೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ಒಂದು ದಿನ ಆಟ್ಟುಕಾಲಿನ ಮುಲ್ಲುವೀಟ್ಟಿಲ್ ಮನೆತನದ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯರು ಕಿಳ್ಳಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ನದಿಯ ಆಚೆ ದಡದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ತೇಜಸ್ವಿ ಕನ್ಯೆ ಕಾಣಿಸಿದಳು; ನದಿ ದಾಟಿಸಲು ಅವಳು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳ ಮುಖದ ತೇಜಸ್ಸು ಕಂಡು ಹಿರಿಯರು ಗೌರವದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿ, ಅವಳನ್ನು ನದಿ ದಾಟಿಸಿ, ಸನ್ಮಾನದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದರು. ಮನೆಯವರು ಅವಳ ಸ್ವಾಗತಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಆ ಕನ್ಯೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅದೃಶ್ಯಳಾದಳು.

ಅದೇ ರಾತ್ರಿ ಆ ಕನ್ಯೆ ದೇವಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೇಳಿದಳು — ಹತ್ತಿರದ ತೋಪಿನಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಗೆರೆಗಳು ಕಾಣುವಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಿಸು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಿರಿಯರು ಆ ತೋಪಿಗೆ ಹೋದರು; ಅಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಗೆರೆಗಳಿದ್ದವು. ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದೇ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ಥಳ ಇಂದಿನ ಆಟ್ಟುಕಾಲ್ ಭಗವತಿ ದೇವಾಲಯವಾಯಿತು.

ಕುಂಭಂ ತಿಂಗಳ ಉತ್ಸವದ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನ ಪೊಂಗಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದೂರದವರೆಗೆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಒಲೆ ಹೂಡಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ಬೆಲ್ಲ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ತಾಯಿಗಾಗಿ ಬೇಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಹರಕೆ ತೀರಿದಾಗ ಬರುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ. ಆಟ್ಟುಕಾಲ್ ತಾಯಿ ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ತ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತನ್ನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಮತೆಯೂ ಹೌದು.
ಆಧಾರ
ಕಣ್ಣಗಿ ಮತ್ತು ಕೋವಲನ ಕಥೆ ಇಳಂಗೋ ಅಡಿಗಳ ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಶಿಲಪ್ಪದಿಕಾರಂನಲ್ಲಿದೆ; ಕಣ್ಣಗಿ ಅಟ್ಟುಕಾಲ್ನಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಮುಲ್ಲುವೀಟ್ಟಿಲ್ ಮನೆತನದ ಕಥೆ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳಪರಂಪರೆ. ಕೆಲವು ಭಕ್ತರು ಅಟ್ಟುಕಾಲ್ ಭಗವತಿಯನ್ನು ಭದ್ರಕಾಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.