ଆଟ୍ଟୁକାଲ ଭଗବତୀ: କଣ୍ଣକୀ ଓ ଆଟ୍ଟୁକାଲର ମା’
ଆଟ୍ଟୁକାଲ, ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ, କେରଳ

ଆଟ୍ଟୁକାଲ ଭଗବତୀ ତିରୁବନନ୍ତପୁରମର ମା, ଯାହାଙ୍କୁ ଭକ୍ତମାନେ ତାମିଲ ମହାକାବ୍ୟ ଶିଳପ୍ପଦିକାରମ୍ର ନାୟିକା କଣ୍ଣକୀଙ୍କ ଦେବୀ ରୂପ ବୋଲି ମାନନ୍ତି। କିଳ୍ଳି ନଦୀ ପାଖରେ ତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ଏବଂ କୁମ୍ଭମ ମାସର ପୋଙ୍ଗାଲାରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନାରୀ ସହରର ରାସ୍ତାରେ ମାଟି ହାଣ୍ଡିରେ ମା'ଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସାଦ ରାନ୍ଧନ୍ତି। ଏହି କଥା ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଡାକ ଓ ମା ହୋଇ ତାଙ୍କ ଫେରିଆସିବାର କଥା।
ପ୍ରାଚୀନ ତାମିଲ ଦେଶର ବନ୍ଦର ନଗର ପୂମ୍ପୁହାରରେ କଣ୍ଣକୀ ଓ କୋଭଲନଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା। ଦୁହେଁ ଧନୀ ବେପାରୀ ପରିବାରର ଥିଲେ ଓ କିଛି ସମୟ ସୁଖରେ ରହିଲେ। ତା'ପରେ କୋଭଲନ ନର୍ତ୍ତକୀ ମାଧବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା ଓ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜର ସବୁ ଧନ ହରାଇବସିଲା। କଣ୍ଣକୀ ବିନା ଅଭିଯୋଗରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ବର୍ଷ ବର୍ଷ ପରେ କୋଭଲନ ନିଜ ଭୁଲ ବୁଝିଲା ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ କଣ୍ଣକୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଲା। କଣ୍ଣକୀ ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ କହିଲେ, ମୋର ଦୁଇଟି ପାଉଁଜି ଏବେ ବି ମୋ ପାଖରେ ଅଛି, ଏଥିରେ ଆମେ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ କରିନେବା।

ନୂଆ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଦୁହେଁ ପାଦରେ ଚାଲି ପାଣ୍ଡ୍ୟ ରାଜଧାନୀ ମଦୁରାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ। ନଗର ବାହାରେ ଗୋପାଳଙ୍କ ବସ୍ତିରେ ରହି କୋଭଲନ ଗୋଟିଏ ପାଉଁଜି ବିକିବାକୁ ବଜାରକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ତାକୁ ରାଜମହଲର ଜଣେ ସୁନାରି ଭେଟିଲା, ଯିଏ କିଛି ସମୟ ଆଗରୁ ରାଣୀଙ୍କ ପାଉଁଜି ଚୋରି କରିଥିଲା। ନିଜ ଅପରାଧ ଲୁଚାଇବାକୁ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା ଯେ ଚୋର ଧରାପଡ଼ିଛି। ରାଜା ନେଡୁଞ୍ଚେଳିୟନ କୌଣସି ତଦନ୍ତ ନକରି ଆଦେଶ ଦେଇଦେଲେ, ଏବଂ ପହରାଦାରମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କୋଭଲନର ପ୍ରାଣ ନେଇଗଲେ।

ଏହି ସମାଚାର ଶୁଣି କଣ୍ଣକୀଙ୍କ ସଂସାର ଉଜୁଡ଼ିଗଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଭାଙ୍ଗି ବସିପଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ପାଉଁଜିଟି ହାତରେ ଧରି ସେ ସିଧା ରାଜଦରବାରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, କେଉଁ ନ୍ୟାୟରେ ତୁମେ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଚୋର କହିଲ? ରାଜା କହିଲେ, ରାଣୀଙ୍କ ପାଉଁଜିରେ ମୁକ୍ତା ଥିଲା। କଣ୍ଣକୀ ନିଜ ପାଉଁଜି ଭୂଇଁରେ ପିଟି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଆଉ ସେଥିରୁ ମାଣିକ୍ୟ ବିଞ୍ଚିହୋଇଗଲା। ପୂରା ଦରବାର ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଗଲା। ରାଜା ବୁଝିଗଲେ ଯେ ତାଙ୍କଠାରୁ କେତେ ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇଯାଇଛି। ମୁଁ ରାଜା କୁହାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା କହି ସେ ସିଂହାସନରେ ହିଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଶୋକରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ।

କଣ୍ଣକୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ଏବେ ଏପରି ଏକ ନିଆଁ ହୋଇଗଲା ଯାହା ଅନ୍ୟାୟକୁ ସହିପାରିଲା ନାହିଁ। ମହାକାବ୍ୟ କୁହେ ଯେ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ମଦୁରାଇ ନଗର ନିଆଁ ଶିଖାରେ ଘେରିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ସଜ୍ଜନ, ବୃଦ୍ଧ, ପିଲା, ଅସହାୟ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେବ। ସେତେବେଳେ ମଦୁରାଇର ନଗର-ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ଓ ବୁଝାଇଲେ ଯେ ଏସବୁ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମର ଫଳ ଥିଲା। କଣ୍ଣକୀଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ସେ ନଗର ଛାଡ଼ି ପଶ୍ଚିମ ଆଡ଼କୁ, ଚେର ଦେଶର ପାହାଡ଼ ଆଡ଼କୁ ବାହାରିଗଲେ।

ଶିଳପ୍ପଦିକାରମ୍ କୁହେ ଯେ ସେହି ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼ରେ କୋଭଲନ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସି କଣ୍ଣକୀଙ୍କୁ ନିଜ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲା, ଏବଂ ପରେ ଚେର ରାଜା ସେଙ୍ଗୁଟ୍ଟୁଭନ ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ। କେରଳର ଭକ୍ତି ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଆଉ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଡ଼େ। ମାନ୍ୟତା ଅଛି ଯେ ଦେବୀ ହୋଇଥିବା କଣ୍ଣକୀ କୋଡୁଙ୍ଗଲ୍ଲୁର ଯାଉଥିବା ବେଳେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଆଟ୍ଟୁକାଲରେ ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ହିଁ ଆଟ୍ଟୁକାଲର ମା'ଙ୍କ କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ଦିନେ ଆଟ୍ଟୁକାଲର ମୁଲ୍ଲୁଭିଟ୍ଟିଲ ପରିବାରର ଜଣେ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି କିଳ୍ଳି ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସେତିକିବେଳେ ନଦୀର ସେପାରିରେ ସେ ଜଣେ ତେଜସ୍ୱିନୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ନଦୀ ପାର କରାଇଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁର ତେଜ ଦେଖି ବୟସ୍କ ଜଣକ ଆଦରରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇଲେ, ତାଙ୍କୁ ନଦୀ ପାର କରାଇଲେ ଓ ସମ୍ମାନର ସହ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଆସିଲେ। ଘରର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାଗତର ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ସେତିକିବେଳେ ସେହି କନ୍ୟା ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ସେହି ରାତିରେ ସେହି କନ୍ୟା ଦେବୀ ରୂପରେ ବୟସ୍କ ଜଣଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଆସି କହିଲେ, ପାଖ ଉପବନରେ ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଭୂଇଁରେ ତିନୋଟି ଗାର ଟଣାହୋଇଥିବା ଦେଖିବ, ସେଇଠି ମୋର ସ୍ଥାନ ତିଆରି କର। ସକାଳେ ବୟସ୍କ ଜଣକ ସେହି ଉପବନକୁ ଗଲେ, ଆଉ ସେଠାରେ ସତରେ ଭୂଇଁରେ ତିନୋଟି ଗାର ଟଣାହୋଇଥିଲା। ସେହି ଜାଗାରେ ସେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରି ମା'ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସମୟ ସହିତ ସେହି ଛୋଟ ସ୍ଥାନ ହିଁ ଆଜିର ଆଟ୍ଟୁକାଲ ଭଗବତୀ ମନ୍ଦିର ହେଲା।

କୁମ୍ଭମ ମାସର ଉତ୍ସବର ନବମ ଦିନରେ ପୋଙ୍ଗାଲା ହୁଏ। ସହରର ଗଳିରେ ଦୂର ଦୂର ଯାଏ ନାରୀମାନେ ଇଟାର ଚୁଲି ଜାଳି ମାଟି ହାଣ୍ଡିରେ ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼ ଓ ନଡ଼ିଆର ପ୍ରସାଦ ମା'ଙ୍କ ପାଇଁ ରାନ୍ଧନ୍ତି। କେହି ମନାସି ପୂରଣ ହେବାରୁ ଆସନ୍ତି, କେହି କେବଳ ପ୍ରେମରେ। ଆଟ୍ଟୁକାଲର ମା ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଅଟଳ ହୋଇ ଠିଆ ହେଉଥିବା ନାରୀର ଶକ୍ତି ବି, ଆଉ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ କୋଳରେ ନେଉଥିବା ମମତା ବି।
ଉତ୍ସ
କଣ୍ଣକୀ ଓ କୋବଳନଙ୍କ କଥା ଇଳଙ୍ଗୋ ଅଡ଼ିଗଳଙ୍କ ତାମିଲ ମହାକାବ୍ୟ ଶିଳପ୍ପଦିକାରମ୍ରେ ଅଛି; କଣ୍ଣକୀ ଆଟ୍ଟୁକାଲରେ ବିଶ୍ରାମ ନେବା ଓ ମୁଲ୍ଲୁବୀଟ୍ଟିଲ ପରିବାରର କଥା ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥଳପରମ୍ପରା । କିଛି ଭକ୍ତ ଆଟ୍ଟୁକାଲ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ଭଦ୍ରକାଳୀ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି ।