ଗୁରୁବାୟୁରପ୍ପନ: ଗୁରୁବାୟୁରପ୍ପନ: ଦ୍ୱାରକାରୁ ଗୁରୁବାୟୁର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଗୁରୁବାୟୁର, କେରଳ

ଗୁରୁବାୟୁରପ୍ପନ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଯାହାଙ୍କୁ କେରଳର ଭକ୍ତମାନେ ସ୍ନେହରେ ଉଣ୍ଣିକ୍କଣ୍ଣନ, ଅର୍ଥାତ୍ ଛୋଟ କୃଷ୍ଣ ମାନି ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ମୂର୍ତ୍ତିଟି ଚତୁର୍ଭୁଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର। ତ୍ରିଶୂର ଜିଲ୍ଲାର ଗୁରୁବାୟୁରରେ ତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଭୂଲୋକ ବୈକୁଣ୍ଠ କୁହାଯାଏ। ଏହି କଥା କହେ ଯେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଗୁରୁବାୟୁର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିପରି ପହଞ୍ଚିଲା।
ମନ୍ଦିରର ପରମ୍ପରା କୁହେ ଯେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଏହା ସେହି ରୂପ, ଯେଉଁ ରୂପରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମର ରାତିରେ କାରାଗାରରେ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ରାଜା ସୁତପା ଓ ରାଣୀ ପୃଶ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଆଉ ସେମାନେ ବଡ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହାର ପୂଜା କଲେ।

ସେମାନଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭଗବାନ ବଚନ ଦେଲେ ଯେ ସେ ତିନି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ ଆସିବେ। ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମରେ ସେ ସୁତପା ଓ ପୃଶ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଶ୍ନିଗର୍ଭ ହେଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବାମନ, ଆଉ ତୃତୀୟରେ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ। ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲା। ଦ୍ୱାରକା ବସାଇବା ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଇ ତାହାର ପୂଜା କଲେ।

ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ିବାର ସମୟ ଆସିଲା, ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ କହିଲେ, ମୋ ଯିବା ପରେ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରକାକୁ ଘୋଡ଼ାଇଦେବ, କିନ୍ତୁ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ପାଣି ଉପରେ ଭାସୁଥିବ। ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିବ ଯେ ଏହାକୁ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି କଳିଯୁଗରେ ଲୋକେ ସେଠାରେ ମୋର ପୂଜା କରିପାରିବେ। ଉଦ୍ଧବ ଲୋତକ ଭରା ଆଖିରେ ଏହି କଥା ନିଜ ମନରେ ସାଇତି ରଖିଲେ।

ଭଗବାନ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ହିଁ ହେଲା। ସମୁଦ୍ର ଉଛୁଳି ଉଠିଲା ଓ ଦ୍ୱାରକା ଢେଉରେ ବୁଡ଼ିଗଲା। ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି, ଯାହାଙ୍କୁ ଗୁରୁ କୁହାଯାଏ, ବାୟୁ ଦେବଙ୍କ ସହ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେମାନେ ଢେଉ ଉପରେ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଭାସୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ବାୟୁ ଦେବ ତାହାକୁ ପବନର ସାହାଯ୍ୟରେ ଉଠାଇନେଲେ, ଆଉ ଦୁହେଁ କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନର ସନ୍ଧାନରେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଡ଼କୁ ବାହାରିଲେ। ବାଟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭଗବାନ ପରଶୁରାମ ଭେଟିଲେ, ଯିଏ ନିଜେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଆସୁଥିଲେ।

ପରଶୁରାମ ସେମାନଙ୍କୁ ସବୁଜ କେରଳ ଭୂମିକୁ ନେଇଗଲେ, ଯାହାକୁ ପରମ୍ପରାରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥିବା ଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ପଦ୍ମଫୁଲରେ ଭରା ଏକ ହ୍ରଦ ଥିଲା, ରୁଦ୍ରତୀର୍ଥମ, ଯାହାର କୂଳରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ମାତା ପାର୍ବତୀ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଶିବ ଆଗନ୍ତୁକମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରି କହିଲେ ଯେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଏହା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ। ତା'ପରେ ସେ ସେହି ସ୍ଥାନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମର୍ପି ଦେଇ ନିଜେ ହ୍ରଦର ଅନ୍ୟ କୂଳ, ମମ୍ମିୟୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଦେବଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମନ୍ଦିର ତିଆରି କଲେ, ଆଉ ଗୁରୁ ଓ ବାୟୁ ମିଳିତ ଭାବେ ମୂର୍ତ୍ତିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଗୁରୁ ଓ ବାୟୁଙ୍କ ହାତରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଗୁରୁବାୟୁର ବୋଲି କୁହାଗଲା ଓ ଭଗବାନ ଗୁରୁବାୟୁରପ୍ପନ, ଅର୍ଥାତ୍ ଗୁରୁବାୟୁରର ସ୍ୱାମୀ। ସେଥିପାଇଁ ଭକ୍ତମାନେ ମାନନ୍ତି ଯେ ଗୁରୁବାୟୁରପ୍ପନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପରେ ମମ୍ମିୟୁରର ମହାଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ହିଁ ଯାତ୍ରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ମନ୍ଦିରର ପୋଖରୀ ଆଜି ବି ରୁଦ୍ରତୀର୍ଥମ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଗୁରୁବାୟୁରପ୍ପନ କେରଳର ଘରେ ଘରେ ଆପଣାର। ମେଲପତ୍ତୂର ନାରାୟଣ ଭଟ୍ଟତିରି ଏଠାରେ ହିଁ ନାରାୟଣୀୟମ ରଚନା କଲେ, ଆଉ ପୂନ୍ତାନମ ନିଜର ସରଳ ମାଲାୟଲମ ଭକ୍ତିରେ ଭଗବାନଙ୍କ ମନ ଜିଣିଲେ। ପିଲାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଅନ୍ନପ୍ରାଶନ, ଯାହାକୁ ଚୋରୁଣ କୁହାଯାଏ, ଆଉ ଅଗଣିତ ବିବାହ ଏଠାରେ ହିଁ ଭଗବାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହୁଏ। ଗୁରୁବାୟୁରର କଥା ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେ ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପୂଜା କଲେ, ସେ ବନ୍ୟାରେ ହଜିଗଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ପ୍ରେମରେ ସାଇତି ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଯାଇଥିଲେ।
ଉତ୍ସ
ଏହା ଗୁରୁବାୟୁର ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥଳପୁରାଣ ପରମ୍ପରା, ଯାହା ଗୁରୁପବନପୁର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା; ସୁତପା ଓ ପୃଶ୍ନି ପରେ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ହେବାର କଥା ଭାଗବତ ପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧରେ ଅଛି । ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ଭୂମିକା ଭଳି କିଛି ବିବରଣୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ କୁହାଯାଏ ।