ഉഡുപ്പി ശ്രീകൃഷ്ണൻ: മധ്വാചാര്യരുടെ ബാലകൃഷ്ണനും കനകദാസന്റെ ജനലും
ഉഡുപ്പി, കർണാടക

കർണാടകത്തിലെ തീരദേശനഗരമായ ഉഡുപ്പിയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഒരു കൈയിൽ കടകോലും മറ്റേ കൈയിൽ കയറുമേന്തിയ ബാലനായി കുടികൊള്ളുന്നു. പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ശ്രീ മധ്വാചാര്യർക്ക് ഈ വിഗ്രഹം കടലിൽ നിന്നെത്തിയ ഒരു കപ്പലിൽ നിന്നു കിട്ടി; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഭക്തകവിയായ കനകദാസർക്കുവേണ്ടി ഭഗവാൻ പടിഞ്ഞാറോട്ടു തിരിഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് ഉഡുപ്പിയിൽ കൃഷ്ണനെ ഒരു ചെറിയ കിളിവാതിലിലൂടെ ദർശിക്കുന്നത്.
ദ്വാരകയിൽ രുക്മിണീദേവി ബാലകൃഷ്ണന്റെ മനോഹരമായ ഒരു വിഗ്രഹം പൂജിച്ചിരുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അതിൽ കുഞ്ഞുകൃഷ്ണൻ കടകോലും കയറും പിടിച്ചു നിൽക്കുന്നു — യശോദാമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് തൈരു കടയണമെന്നു ശാഠ്യം പിടിക്കുന്നതുപോലെ. ദ്വാരക കടലിൽ മുങ്ങിയശേഷം ആ വിഗ്രഹം ഗോപീചന്ദനമണ്ണിൽ പുതഞ്ഞുകിടന്നു. യുഗങ്ങൾക്കുശേഷം ഒരു വ്യാപാരി ആ മൺകട്ട സാധാരണ ഗോപീചന്ദനമാണെന്നു കരുതി കപ്പലിന്റെ ഭാരം സന്തുലിതമാക്കാൻ അതിൽ കയറ്റി.

പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുകൂടി നീങ്ങിയ ആ കപ്പൽ ഉഡുപ്പിക്കടുത്ത് മൽപെ കടലിലെത്തിയതേയുള്ളൂ, ഭയങ്കരമായ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ആഞ്ഞടിച്ചു. ഉയർന്ന തിരമാലകൾ കപ്പലിനെ വിഴുങ്ങാൻ വെമ്പി. ആ സമയം തീരത്ത് ശ്രീ മധ്വാചാര്യർ ധ്യാനത്തിലിരിക്കുകയായിരുന്നു. നാവികർ ആപത്തിലാണെന്നു കണ്ട് അദ്ദേഹം തന്റെ ഉത്തരീയം — തോളിലിട്ടിരുന്ന വസ്ത്രം — കാറ്റിൽ വീശി. കൊടുങ്കാറ്റ് അടങ്ങിയെന്നും കപ്പൽ സുരക്ഷിതമായി കരയ്ക്കടുത്തെന്നും പാരമ്പര്യം പറയുന്നു.

കപ്പലുടമ ആചാര്യന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു പറഞ്ഞു: അങ്ങേക്കു വേണ്ടതെന്തും എടുത്തുകൊള്ളൂ. മധ്വാചാര്യർ പൊന്നോ വെള്ളിയോ ഒന്നും ചോദിച്ചില്ല; കപ്പലിൽ ഭാരത്തിനായി വച്ചിരുന്ന ആ ഗോപീചന്ദനക്കട്ട മാത്രം ചോദിച്ചു. വ്യാപാരി അമ്പരന്നു, പക്ഷേ സന്തോഷത്തോടെ അതു നൽകി. ഭാരമേറിയ ആ കട്ടയും ചുമന്ന് ആചാര്യർ ഉഡുപ്പിയിലേക്കു നടന്നു. വഴിനീളെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ഭഗവത്സ്തുതികൾ ഒഴുകിയെന്നും അവ പിൽക്കാലത്ത് ദ്വാദശസ്തോത്രം എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.

ഉഡുപ്പിയിൽ വച്ച് കട്ടയിലെ മണ്ണു നീക്കിയപ്പോൾ ഉള്ളിൽ നിന്ന് ബാലകൃഷ്ണന്റെ മനോഹരമായ വിഗ്രഹം തെളിഞ്ഞുവന്നു. ആചാര്യർ വിധിപ്രകാരം അതു പ്രതിഷ്ഠിച്ച് പൂജയുടെ ചുമതല തന്റെ എട്ടു ശിഷ്യന്മാരെ ഏൽപ്പിച്ചു; അവരിൽ നിന്നാണ് ഉഡുപ്പിയിലെ എട്ടു മഠങ്ങൾ — അഷ്ടമഠങ്ങൾ — ഉണ്ടായത്. ബലരാമന്റെ ഒരു വിഗ്രഹവും കിട്ടിയെന്നും അതു മൽപെയ്ക്കടുത്ത് വഡഭാണ്ഡേശ്വരത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഇന്നും എട്ടു മഠങ്ങളും ഊഴമനുസരിച്ച് കൃഷ്ണപൂജയുടെ ചുമതല ഏറ്റെടുക്കുന്നു — ഇതിനെ പര്യായം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

തലമുറകൾക്കുശേഷം, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ഹാവേരിക്കടുത്ത് ബാഡ ഗ്രാമത്തിലെ തിമ്മപ്പ നായകൻ എന്ന ഒരു സേനാനായകന്റെ ജീവിതം മാറിമറിഞ്ഞു. യുദ്ധത്തിലെ തോൽവിക്കുശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ വൈരാഗ്യം ഉണർന്നു, അദ്ദേഹം ഹരിഭക്തിയിലേക്കു തിരിഞ്ഞു. സന്ന്യാസിയായ വ്യാസരാജരുടെ ശിഷ്യനായി അദ്ദേഹം കനകദാസർ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി; കാഗിനെലെയിലെ ആദികേശവന്റെ പേരിൽ കന്നഡയിൽ ലളിതവും ആഴമുള്ളതുമായ ഭക്തിഗീതങ്ങൾ രചിച്ചു — അവ ഇന്നും ഗ്രാമഗ്രാമാന്തരങ്ങളിൽ പാടപ്പെടുന്നു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ കനകദാസർ ഉഡുപ്പിയിലെത്തി. പക്ഷേ അക്കാലത്തെ ജാതിഭേദം കാരണം അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിലേക്കു കടത്തിവിട്ടില്ല. കനകദാസർ ആരോടും കലഹിച്ചില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്തെ, പടിഞ്ഞാറേ ചുവരിനടുത്ത് അദ്ദേഹം തങ്ങി; രാവും പകലും അവിടെയിരുന്ന് കൃഷ്ണനെ വിളിച്ചും അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ചു പാടിയും കഴിഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു കയ്പുമുണ്ടായിരുന്നില്ല; ഭഗവാൻ ഒരിക്കലെങ്കിലും തന്റെ നേരെ നോക്കണം എന്ന ഒരൊറ്റ ആശ മാത്രം.

ഭക്തന്റെ വിളി കേട്ട് ഉള്ളിലെ വിഗ്രഹം പടിഞ്ഞാറോട്ടു തിരിഞ്ഞെന്നും പിൻചുവരിൽ ഒരു വിള്ളൽ വീണെന്നും പാരമ്പര്യം പറയുന്നു. ആ വിള്ളലിലൂടെ കനകദാസർ മനംനിറയെ തന്റെ ഭഗവാനെ ദർശിച്ചു. ആ സ്ഥലത്ത് പിന്നീട് ഒരു കിളിവാതിൽ പണിതു — കനകന കിണ്ടി, അതായത് കനകന്റെ കിളിവാതിൽ, എന്നാണ് അതിനെ വിളിക്കുന്നത്. ഇന്നും ഉഡുപ്പിയിൽ കൃഷ്ണൻ പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം; ഒൻപതു ദ്വാരങ്ങളുള്ള വെള്ളികൊണ്ടുള്ള നവഗ്രഹ കിളിവാതിലിലൂടെയാണ് ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തെ ദർശിക്കുന്നത്. ഭഗവാന് ഭക്തന്റെ സ്നേഹമാണ് ഏറ്റവും വലിയ അടയാളം എന്ന് ഈ കഥ പറയുന്നു. ഉഡുപ്പിയിലെ ബാലകൃഷ്ണൻ എല്ലാവരിലും കൃപ ചൊരിയട്ടെ.
ഉറവിടം
മധ്വാചാര്യർക്ക് വിഗ്രഹം ലഭിച്ച കഥ ഉഡുപ്പിയിലെ മഠങ്ങളുടെ പാരമ്പര്യമാണ്; കനകദാസനും കനകന കിണ്ടിയും കർണാടകയിലെ ഭക്തിപാരമ്പര്യത്തിൽപ്പെടുന്നു. വിഗ്രഹം ദ്വാരകയിൽനിന്ന് വന്നു എന്നതുപോലുള്ള ചില വിശദാംശങ്ങൾ പല രൂപത്തിൽ പറയപ്പെടുന്നു.