MythraanMYTHRAAN
ಕನ್ನಡ ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ: ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ

ಉಡುಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ: ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ
ಕಥೆ ಕೇಳಿನಿರೂಪಣೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ

ಕರಾವಳಿಯ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಡೆಗೋಲು, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗ ಹಿಡಿದ ಬಾಲಕನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಹದಿಮೂರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಈ ವಿಗ್ರಹ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹಡಗಿನಿಂದ ದೊರೆಯಿತು, ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರಿಗಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ಎಂಬುದು ಪರಂಪರೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ.

ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಕೃಷ್ಣ ಕಡೆಗೋಲು, ಹಗ್ಗ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಯಶೋದೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮೊಸರು ಕಡೆಯಲು ಹಠ ಹಿಡಿದವನಂತೆ. ದ್ವಾರಕೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ನಂತರ ಆ ವಿಗ್ರಹ ಗೋಪೀಚಂದನದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಹೋಯಿತು. ಯುಗಗಳ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಉಂಡೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೋಪೀಚಂದನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಹಡಗಿನ ಭಾರ ಸಮತೋಲನಕ್ಕಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡನು.

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ — 1

ಆ ಹಡಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಗಿ ಉಡುಪಿಯ ಬಳಿಯ ಮಲ್ಪೆ ಕಡಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಭೀಕರ ಬಿರುಗಾಳಿ ಎದ್ದಿತು. ಅಲೆಗಳು ಹಡಗನ್ನೇ ನುಂಗುವಂತಿದ್ದವು. ಆಗ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾವಿಕರ ಸಂಕಟ ಕಂಡು ಅವರು ತಮ್ಮ ಉತ್ತರೀಯವನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಸಿದರು. ಬಿರುಗಾಳಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಹಡಗು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಡ ಸೇರಿತು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಪರಂಪರೆ.

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ — 2

ಹಡಗಿನ ಯಜಮಾನ ಆಚಾರ್ಯರ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಕೇಳಿ ಎಂದನು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಚಿನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ; ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಭಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಗೋಪೀಚಂದನದ ಉಂಡೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿದರು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾದರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೊಟ್ಟನು. ಆಚಾರ್ಯರು ಆ ಭಾರವಾದ ಉಂಡೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಉಡುಪಿಯತ್ತ ನಡೆದರು. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರ ಬಾಯಿಂದ ಭಗವಂತನ ಸ್ತುತಿ ಹರಿಯಿತು, ಅದೇ ಮುಂದೆ ದ್ವಾದಶ ಸ್ತೋತ್ರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ — 3

ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಉಂಡೆಯ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಾಗ ಒಳಗಿನಿಂದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಮನೋಹರ ವಿಗ್ರಹ ಹೊರಬಂತು. ಆಚಾರ್ಯರು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಪೂಜೆಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಎಂಟು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ವಹಿಸಿದರು; ಅವರಿಂದಲೇ ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟಮಠಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಬಲರಾಮನ ವಿಗ್ರಹವೂ ದೊರೆತಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಮಲ್ಪೆಯ ಬಳಿ ವಡಭಾಂಡೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿಗೂ ಎಂಟು ಮಠಗಳು ಸರದಿಯಂತೆ ಕೃಷ್ಣನ ಪೂಜೆಯ ಹೊಣೆ ಹೊರುತ್ತವೆ, ಅದೇ ಪರ್ಯಾಯ.

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ — 4

ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ನಂತರ, ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಹಾವೇರಿ ಬಳಿಯ ಬಾಡ ಗ್ರಾಮದ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ ಎಂಬ ದಂಡನಾಯಕನ ಬದುಕು ಬದಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ ಮೂಡಿ, ಅದು ಹರಿಭಕ್ತಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿತು. ವ್ಯಾಸರಾಜರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಅವರು ಕನಕದಾಸರೆಂದು ಹೆಸರಾದರು. ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದರೂ ಆಳವಾದ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು; ಅವು ಇಂದಿಗೂ ನಾಡಿನ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಗುತ್ತವೆ.

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ — 5

ಒಮ್ಮೆ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನದ ಹಂಬಲದಿಂದ ಕನಕದಾಸರು ಉಡುಪಿಗೆ ಬಂದರು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದ ಜಾತಿಭೇದದ ಕಟ್ಟಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕನಕದಾಸರು ಯಾರೊಡನೆಯೂ ಜಗಳವಾಡಲಿಲ್ಲ. ಗುಡಿಯ ಹಿಂಭಾಗದ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯೇ ಉಳಿದು, ಹಗಲಿರುಳು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತರು. ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಹಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕೃಷ್ಣ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ತನ್ನತ್ತ ನೋಡಲಿ ಎಂಬ ಹಂಬಲವೊಂದೇ ಇತ್ತು.

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ — 6

ಭಕ್ತನ ಮೊರೆಗೆ ಒಲಿದು ಒಳಗಿನ ವಿಗ್ರಹ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು, ಹಿಂದಿನ ಗೋಡೆ ಬಿರುಕುಬಿಟ್ಟಿತು, ಆ ಬಿರುಕಿನ ಮೂಲಕ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬ ಕಂಡರು ಎಂಬುದು ಪರಂಪರೆ. ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಕಿಟಕಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ. ಇಂದಿಗೂ ಉಡುಪಿಯ ಕೃಷ್ಣ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಭಕ್ತರು ಒಂಬತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳ ಬೆಳ್ಳಿಯ ನವಗ್ರಹ ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಅವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವರಿಗೆ ಭಕ್ತನ ಪ್ರೀತಿಯೇ ದೊಡ್ಡ ಗುರುತು ಎಂದು ಈ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಉಡುಪಿಯ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಲಿ.

ಆಧಾರ

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ವಿಗ್ರಹ ದೊರೆತ ಕಥೆ ಉಡುಪಿ ಮಠಗಳ ಪರಂಪರೆ; ಕನಕದಾಸರು ಮತ್ತು ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯ ಕಥೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಕ್ತಿ ಪರಂಪರೆ. ವಿಗ್ರಹ ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ಬಂದ ವಿವರದಂತಹ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಥೆಗಳು

ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೇಳಿ — ಉಚಿತ ಆ್ಯಪ್ಡೌನ್‌ಲೋಡ್App Store