MythraanMYTHRAAN
मराठी ▾
हिंदीEnglishবাংলাతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

काली: कालीघाटची माता काली

कालीघाट, कोलकाता (पश्चिम बंगाल)

काली: कालीघाटची माता काली
कथा ऐकानिवेदन हिंदीत

दक्षिण कोलकात्यातील कालीघाट हे सर्वांत पूजनीय शक्तिपीठांपैकी एक आहे, जिथे सतीच्या उजव्या पायाची बोटे पडली होती, अशी मान्यता आहे. इथे काली माता आपल्या भैरव नकुलेश्वरांसह पूजली जाते, आणि मंदिर गंगेच्या जुन्या प्रवाहाच्या, आदिगंगेच्या, काठी आहे. अनेक बंगाली लोकांसाठी कालीघाटची काली ही संपूर्ण शहराची स्वतःची आई आहे.

प्रत्येक शक्तिपीठाची कथा सतीपासून सुरू होते, जी राजा दक्षाची कन्या आणि शिवांची पत्नी होती. स्मशानात रमणारे योगी शिव, आपले जावई, दक्षाला आवडत नसत. त्याने एक मोठा यज्ञ केला, तेव्हा सर्व देवांना बोलावले पण शिवांना नाही. सती पित्याच्या घरच्या उत्सवापासून दूर राहू शकली नाही, आणि शिवांनी समजावूनही न बोलावता निघून गेली.

काली — 1

यज्ञात दक्षाने सर्वांसमोर शिवांचा अपमान केला. पतीचा अपमान सहन न झाल्यामुळे सतीने तिथेच आपल्या योगाग्नीत देहत्याग केला. ही वार्ता कैलासावर पोहोचली, तेव्हा शिवांच्या शोकाने आणि क्रोधाने लोक थरथरले. त्यांच्या गणांनी दक्षाचा यज्ञ उद्ध्वस्त केला, आणि शिव सतीचा देह बाहूंत उचलून, दुःखात बुडून, पृथ्वीवर भटकू लागले.

काली — 2

शिवांच्या अशा भटकण्याने जगाचे चलनवलन थांबू लागले. प्रचलित कथेनुसार भगवान विष्णूंनी आपले सुदर्शन चक्र सोडले, ज्याने सतीच्या देहाचे निरनिराळे भाग केले. जिथे जिथे तिचा एखादा अवयव पडला, ती भूमी पवित्र झाली, आणि तिथे माता शक्तिपीठ म्हणून शिवाच्या एका रूपासह, भैरवासह, पूजली जाते. गंगेच्या काठी जिथे तिच्या उजव्या पायाची बोटे पडली, तेच स्थान आज कालीघाट म्हणून ओळखले जाते.

काली — 3

बराच काळ ते स्थान नदीकाठच्या घनदाट जंगलात लपलेले राहिले. मंदिराची परंपरा सांगते की आत्माराम नावाचे एक भक्त भागीरथीच्या काठी ध्यान करत होते, तेव्हा त्यांनी पाण्यातून उठणारा एक विलक्षण प्रकाश पाहिला. त्याच्या मागोमाग गेल्यावर त्यांना पायाच्या बोटाच्या आकाराचा एक दगड सापडला, आणि जवळच एक स्वयंभू शिवलिंग. त्यांनी ओळखले की हेच सतीच्या बोटांचे स्थान आहे आणि हे लिंग म्हणजे नकुलेश्वर भैरव. त्यांनी तिथेच त्यांची पूजा सुरू केली.

काली — 4

परंपरा पुढे सांगते की आत्माराम आणि आणखी एक संत, ब्रह्मानंद गिरी, यांनी देवीला तिचे रूप दिले: तीन मोठे डोळे असलेले मुख, सोन्याची लांब जीभ आणि सोन्याचे चार हात. जंगल पार करून यात्रेकरू मातेच्या दर्शनाला येऊ लागले, आणि म्हणतात की नदीतून जाणारे नावाडी कालीच्या घाटाला नमस्कार करत असत. कालीघाटच्या देवीचे नाव शतकानुशतके जुन्या बंगाली काव्यांत आढळते, आणि आजचे मंदिर 1809 मध्ये बांधून पूर्ण झाले.

काली — 5

मातेच्या मंदिराभोवती हळूहळू संपूर्ण शहर वसले. अनेकांना वाटते की कोलकाता हे नावही कालीक्षेत्र किंवा कालीघाट यावरूनच आले आहे, जरी विद्वानांमध्ये यावर मतभेद आहेत. रोज हजारो लोक लाल जास्वंद आणि मिठाई घेऊन येतात, आणि कार्तिक अमावास्येच्या रात्री तर जणू सारे शहर इथेच लोटते. कालीघाटची काली दिसायला उग्र आहे, पण आपल्या लेकरांसाठी कोमल, आणि शरण आलेल्या प्रत्येकाची रक्षणकर्ती. कालीघाटची माता प्रत्येक भक्ताचे रक्षण करो.

स्रोत

सती आणि दक्ष-यज्ञाची कथा कालिका पुराण आणि देवीभागवत पुराणासह अनेक पुराणांत आहे; सुदर्शन चक्रवाली आवृत्ती ही प्रचलित कथा आहे, आणि शक्तिपीठांच्या पारंपरिक याद्या कालीघाटला उजव्या पायाच्या बोटांचे स्थान सांगतात. आत्माराम यांना दगड सापडणे आणि प्रतिमा घडणे ही कथा मंदिराची स्वतःची परंपरा आहे.

आणखी कथा

कथा पाहा आणि ऐका — मोफत ॲपडाउनलोडApp Store