MythraanMYTHRAAN
मराठी ▾
हिंदीEnglishবাংলাతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

कुक्के सुब्रह्मण्य: वासुकीला सुब्रह्मण्याचा आश्रय

सुब्रह्मण्य, दक्षिण कन्नड, कर्नाटक

कुक्के सुब्रह्मण्य: वासुकीला सुब्रह्मण्याचा आश्रय
कथा ऐकानिवेदन हिंदीत

कर्नाटकातील पश्चिम घाटात कुमारधारा नदीच्या काठी वसलेल्या कुक्के सुब्रह्मण्य येथे शिव-पार्वतीचे पुत्र सुब्रह्मण्य, ज्यांना कार्तिकेय आणि मुरुगन असेही म्हणतात, नागराज वासुकीसह पूजले जातात. स्थलपुराणानुसार गरुडाच्या भीतीने लपलेल्या वासुकीने इथेच तप केले, आणि भगवंतांनी त्याला सदैव सोबत राहण्याचे वचन दिले. म्हणूनच हे नागभक्तीचे एक मोठे तीर्थक्षेत्र आहे.

या कथेचे मूळ महाभारताच्या आदिपर्वात आहे. कश्यप ऋषींच्या दोन पत्नी होत्या, कद्रू आणि विनता. कद्रू नागांची माता झाली आणि विनता गरुडाची. एका पैजेत कपटाने हरल्यामुळे विनतेला कद्रूची दासी व्हावे लागले. गरुडाने स्वर्गातून अमृत आणले आणि आपल्या आईला दास्यातून सोडवले, पण ते कपट तो कधीच विसरू शकला नाही आणि नागांचा शत्रू झाला. तेव्हापासून नाग गरुडाच्या सावलीलाही घाबरू लागले.

कुक्के सुब्रह्मण्य — 1

नागांचा राजा वासुकी तोच, जो समुद्रमंथनात दोर झाला होता आणि ज्याला शिव आपल्या कंठात धारण करतात. गरुडाच्या वारंवारच्या हल्ल्यांपासून आपल्या कुळाला वाचवण्याचा कोणताही उपाय न दिसल्याने वासुकी पश्चिम घाटातील घनदाट जंगलांत आला. कुमार पर्वताजवळ बिलद्वार नावाच्या एका गुहेत लपून त्याने शिवांचे ध्यान केले आणि वर्षानुवर्षे कठोर तप करत राहिला.

कुक्के सुब्रह्मण्य — 2

वासुकीच्या भक्तीने शिव प्रसन्न झाले आणि प्रकट होऊन म्हणाले, घाबरू नकोस. माझा पुत्र षण्मुख, सुब्रह्मण्य, याच स्थानी येईल. तो तुला आश्रय देईल आणि सदैव तुझ्यासोबत राहील. वासुकीने मस्तक नमवून हे वचन आपल्या हृदयात जपून ठेवले. गुहेच्या अंधारात, जिथे गरुडाची दृष्टी पोहोचत नव्हती, तो धैर्याने प्रभूंच्या येण्याची वाट पाहू लागला, आणि त्याचे तप चालूच राहिले.

कुक्के सुब्रह्मण्य — 3

त्याच काळात सुब्रह्मण्य देवांचे सेनापती होऊन तारकासुर, शूरपद्म आणि त्यांच्या साथीदार असुरांशी युद्ध करत होते. विजय मिळवून ते गणेश आणि देवांसह कुमार पर्वतावर पोहोचले. तिथे देवराज इंद्राने त्यांचे भव्य स्वागत केले, आणि कृतज्ञतेने आपली कन्या देवसेना हिचा विवाह त्यांच्याशी करण्याची इच्छा व्यक्त केली. सुब्रह्मण्यांनी प्रसन्न होऊन हा प्रस्ताव स्वीकारला.

कुक्के सुब्रह्मण्य — 4

मार्गशीर्ष शुद्ध षष्ठीला कुमार पर्वतावर सुब्रह्मण्य आणि देवसेना, जिला तमिळ भक्त देवयानै म्हणतात, यांचा विवाह झाला. ब्रह्मा, विष्णू, शिव आणि सारे देव आशीर्वाद द्यायला आले. स्थलपुराण सांगते की विवाहानंतर झालेल्या महाभिषेकाचे जल पर्वतावरून वाहत जाऊन एक नदी झाली, जिला कुमारधारा म्हणतात. याच तिथीला आजही इथे चंपाषष्ठीचा उत्सव साजरा होतो.

कुक्के सुब्रह्मण्य — 5

तेव्हा शिवांचे वचन पूर्ण झाले. सुब्रह्मण्य बिलद्वाराजवळ आले आणि त्यांनी वासुकीला दर्शन दिले. वासुकीने हात जोडून प्रार्थना केली, प्रभू, मला आणि माझ्या कुळाला आपल्या आश्रयाला ठेवा. सुब्रह्मण्यांनी आशीर्वाद दिला की याच स्थानी ते आपल्या परम भक्तासह सदैव वास करतील. म्हणूनच कुक्केच्या गाभाऱ्यात सुब्रह्मण्य आणि वासुकी एकत्र पूजले जातात, भक्त आणि भगवंत एकाच आसनावर.

कुक्के सुब्रह्मण्य — 6

आजही भक्त कुमारधारेत स्नान करून मंदिरात दर्शनाला येतात. नागदेवतेवर श्रद्धा असलेली घराणी इथे सर्पसंस्कार आणि नागप्रतिष्ठा यांसारखे विधी करवतात, आणि चंपाषष्ठीला मोठा रथोत्सव होतो. ही कथा सांगते की जो भीतीने आश्रय मागतो, त्याला प्रभू रिकाम्या हाती परत पाठवत नाहीत, मग तो बलाढ्य गरुडाला घाबरलेला एखादा नाग का असेना. कुक्के सुब्रह्मण्य सर्वांना निर्भय करोत.

स्रोत

गरुड आणि नागांच्या शत्रुत्वाची कथा महाभारताच्या आदिपर्वात (आस्तीक पर्व) आहे. वासुकीचे बिलद्वारातील तप, सुब्रह्मण्य-देवसेनेचा विवाह आणि कुमारधारेची उत्पत्ती ही कुक्के सुब्रह्मण्याची स्थळ-पुराण परंपरा आहे, जिला मंदिर स्कंद पुराणाच्या सह्याद्री खंडाशी जोडते.

आणखी कथा

कथा पाहा आणि ऐका — मोफत ॲपडाउनलोडApp Store