MythraanMYTHRAAN
ଓଡ଼ିଆ ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીಕನ್ನಡമലയാളം
AndroidiOS

ଖଣ୍ଡୋବା: ଖଣ୍ଡୋବା, ମ୍ହାଲସା ଓ ବାଣାଈ

ଜେଜୁରୀ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର

ଖଣ୍ଡୋବା: ଖଣ୍ଡୋବା, ମ୍ହାଲସା ଓ ବାଣାଈ
କଥା ଶୁଣନ୍ତୁବର୍ଣ୍ଣନା ହିନ୍ଦୀରେ

ଖଣ୍ଡୋବା, ଯାହାଙ୍କୁ ମଲ୍ହାରି ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଓ ଖଣ୍ଡେରାୟା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ରୂପ ବୋଲି ମାନାଯାଆନ୍ତି ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅସଂଖ୍ୟ ପରିବାରର କୁଳଦେବତା। ପୁଣେ ପାଖ ଜେଜୁରୀ ପାହାଡ଼ରେ ତାଙ୍କ ଗଡ଼ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ହଳଦୀର ଭଣ୍ଡାରା ଉଡ଼ାଇ ଭକ୍ତମାନେ ତାଙ୍କ ଜୟଗାନ କରନ୍ତି। ଏହି କଥା ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ, ମ୍ହାଲସା ଓ ବାଣାଈଙ୍କର।

କୁହାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ମଣି ଓ ମଲ୍ଲ ନାମକ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ହଇରାଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଭଗବାନ ଶିବ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଭୈରବ ରୂପ ନେଇ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତ କଲେ; ସେହି ବିଜୟର କଥା ଚମ୍ପା ଷଷ୍ଠୀ ସହ ଅଲଗା କୁହାଯାଏ। ଏହା ପରେ ଦେବ ଜେଜୁରୀକୁ ନିଜ ରାଜଧାନୀ କଲେ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଆରୋହୀ, ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଧରି, ଭକ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଖଣ୍ଡୋବା ରୂପରେ ସେଇଠି ବାସ କଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଲୀଳା ଏଠାରେ ସରିଲା ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ଦୁଇ ଦେବୀ ଆସିଲେ, ଯାହାଙ୍କ କଥା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଗାଁ ଗାଁରେ ଗାନ କରାଯାଏ।

ଖଣ୍ଡୋବା — 1

ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ମ୍ହାଲସା। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ସ୍ୱୟଂ ମାତା ପାର୍ବତୀ ନେୱାସାର ତିମଶେଟ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଘରେ ଝିଅ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମ୍ହାଲସା ସୁନ୍ଦରୀ, ଚତୁର ଓ ରୋଷେଇରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ, ଆଉ ପିଲାଦିନରୁ ତାଙ୍କ ମନ ମଲ୍ହାରିଙ୍କଠାରେ ରମିଥିଲା। ପୌଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ପାଲିରେ ବଡ଼ ଧୁମଧାମରେ ଖଣ୍ଡୋବା ଓ ମ୍ହାଲସାଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା, ଆଉ ଆଜି ବି ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେହି ଦିନ ପାଲିରେ ଏହି ବିବାହ-ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଏ। ମ୍ହାଲସା ରାଣୀ ହୋଇ ଜେଜୁରୀ ଗଡ଼ରେ ଦେବଙ୍କ ସହ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଖଣ୍ଡୋବା — 2

ଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ ବାଣାଈ। ଲୋକକଥା କୁହେ ଯେ ମେଣ୍ଢା ପାଳୁଥିବା ଏକ ବସ୍ତିର ମୁଖିଆ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଝିଅ ପାଇଲେ, ଯାହାକୁ ସେ ନିଜ ଝିଅ ପରି ପାଳିଲେ। କେତେକ କଥା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗର କନ୍ୟା କୁହେ, କେତେକ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ରୂପ। ମେଣ୍ଢା-ଛେଳି ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ିଥିବା ବାଣାଈ ନିରୀହ, ନିର୍ଭୀକ ଓ ମନରେ ସଚ୍ଚୋଟ ଥିଲେ। ସେ ଖଣ୍ଡୋବାଙ୍କ ମହିମା ଶୁଣିଥିଲେ ଓ ମନେ ମନେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ନିଜର ମାନି ନେଇଥିଲେ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ ଯେ ଦେବ ତାଙ୍କୁ ଆପଣାର କରିନିଅନ୍ତୁ।

ଖଣ୍ଡୋବା — 3

ଦିନେ ଗଡ଼ରେ ଖଣ୍ଡୋବା ଓ ମ୍ହାଲସା ସାରୀପାଟ ଖେଳୁଥିଲେ। ସ୍ଥିର ହେଲା ଯେ ଯିଏ ହାରିବ, ସେ ବାର ବର୍ଷ ବଣରେ କଟାଇବ। ଖଣ୍ଡୋବା ହାରିଗଲେ; କେତେକ ଲୋକ କୁହନ୍ତି ବାଣାଈଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣି ସେ ଜାଣିଶୁଣି ହାର ସ୍ୱୀକାର କଲେ। ବଚନ ରଖିବା ପାଇଁ ସେ ଗଡ଼ ଛାଡ଼ି ବାହାରିଗଲେ ଓ ଜଣେ ବୁଢ଼ା, ଗରିବ ଗୋପାଳକଙ୍କ ବେଶ ଧରି ବାଣାଈଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ବସ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଚାକିରି ମାଗିଲେ ଓ ମେଣ୍ଢା ଚରାଇବା, ଅଗଣା ଓଳାଇବା, ପାଣି ଭରିବା ଭଳି ସବୁ ଛୋଟ କାମ ଖୁସିରେ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଖଣ୍ଡୋବା — 4

ବସ୍ତିର ଲୋକେ ଏହି ବୁଢ଼ା ଚାକରକୁ ହାଲୁକା ଭାବୁଥିଲେ ଓ କଥାକଥାକେ କାମ ଲଗାଉଥିଲେ। ସେ ସବୁ ଚୁପଚାପ ସହୁଥିଲେ। ତା'ପରେ ଦିନେ ଚରାଭୂମିରେ ପୂରା ପଲ ହଠାତ୍ ଏପରି ଢଳିପଡ଼ିଲା, ଯେମିତି ସେଥିରେ ପ୍ରାଣ ହିଁ ନାହିଁ। ବସ୍ତିରେ ହାହାକାର ପଡ଼ିଗଲା, କାରଣ ମେଣ୍ଢା ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଧନ ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ସେହି ବୁଢ଼ା ଗୋପାଳକ କହିଲେ, ଯଦି ବାଣାଈଙ୍କ ବିବାହ ମୋ ସହ କରାଯାଏ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ପଲକୁ ପୁଣି ଉଠାଇଦେବି। କେଜାଣି କାହିଁକି ବାଣାଈଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଚାକର ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜାଗି ସାରିଥିଲା; ସେ ହଁ କହିଦେଲେ।

ଖଣ୍ଡୋବା — 5

ଗୋପାଳକ କହିବା ମାତ୍ରେ ପୂରା ପଲ ମେଁ ମେଁ କରି ଉଠି ଠିଆ ହେଲା, ଆଉ ବସ୍ତିରେ ସାଦାସିଧା ଭାବେ ବିବାହ ହେଲା। ଜେଜୁରୀ ଫେରୁଥିବା ବାଟରେ ସେହି ଗୋପାଳକ ନିଜ ପ୍ରକୃତ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ: ଘୋଡ଼ାରେ ଆରୋହୀ, କପାଳରେ ଭଣ୍ଡାରା, ସ୍ୱୟଂ ମଲ୍ହାରି ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ। ବାଣାଈଙ୍କ ଆଖି ଛଳଛଳ ହୋଇଗଲା। ଯେଉଁ ଦେବଙ୍କୁ ସେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ପୂଜା କରିଆସୁଥିଲେ, ସେ ହିଁ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।

ଖଣ୍ଡୋବା — 6

ଜେଜୁରୀ ପହଞ୍ଚିବା ମାତ୍ରେ ମ୍ହାଲସାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦେବଙ୍କ ସ୍ୱାଗତ ହେଲା। ରାଣୀଙ୍କୁ ଏହି ନୂଆ ବିବାହ ଟିକେ ବି ଭଲ ଲାଗିଲା ନାହିଁ, ଆଉ ଦୁଇ ଦେବୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖୁବ୍ କଥା କଟାକଟି ହେଲା; ଏହି ନୋକଝୋକ ଆଜି ବି ଲୋକଗୀତରେ ବଡ଼ ପ୍ରେମ ଓ ହସ ସହ ଗାନ କରାଯାଏ। ସେତେବେଳେ ଖଣ୍ଡୋବା ଦୁହିଁଙ୍କ ମାନ ରଖିଲେ। ଗଡ଼ ଉପରେ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ମ୍ହାଲସା ତାଙ୍କ ସହ ବିରାଜମାନ ହେଲେ, ଆଉ ପାହାଡ଼ର ତଳ ଭାଗ ବାଣାଈଙ୍କୁ ମିଳିଲା, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ନିଜର ଅଲଗା ସ୍ଥାନ ଅଛି।

ଖଣ୍ଡୋବା — 7

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଭକ୍ତମାନେ ଏହି କଥାରେ ନିଜ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯିଏ ମହଲର ରାଣୀଙ୍କର ବି ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଗୋପାଳିକାଙ୍କର ବି; ଯିଏ ବଚନ ପାଇଁ ରାଜପାଟ ଛାଡ଼ିପାରନ୍ତି ଓ ପ୍ରେମ ପାଇଁ ଚାକର ହୋଇ କାମ କରିପାରନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ଚାଷୀ, ଗୋପାଳକ, ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ସୈନିକ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କୁଳଦେବ ମାନନ୍ତି। ଜେଜୁରୀରେ ଏତେ ଭଣ୍ଡାରା ଉଡ଼େ ଯେ ପୂରା ଗଡ଼ ସୁନା ପରି ହଳଦିଆ ଦେଖାଯାଏ, ଆଉ ଲୋକେ ସ୍ନେହରେ ତାକୁ ସୋନ୍ୟାଚୀ ଜେଜୁରୀ କୁହନ୍ତି। ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ହିଁ ଜୟଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜରେ, ଯେଳକୋଟ ଯେଳକୋଟ ଜୟ ମଲ୍ହାର।

ଉତ୍ସ

ମଣି ଓ ମଲ୍ଲଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟର କଥା ମଲ୍ହାରୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ଅଛି, ଯାହା ନିଜକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣର ଅଂଶ ବୋଲି କହେ । ମ୍ହାଲସା ଓ ବାଣାଈଙ୍କ କଥା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଲୋକପରମ୍ପରା ଓ ଲୋକଗୀତରୁ ଆସିଛି, ଆଉ ଏହାର ଅନେକ ରୂପ ପ୍ରଚଳିତ ।

ଅଧିକ କଥା

କଥା ଦେଖନ୍ତୁ ଓ ଶୁଣନ୍ତୁ — ମାଗଣା ଆପ୍ଡାଉନଲୋଡ୍App Store