MythraanMYTHRAAN
ଓଡ଼ିଆ ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ગુજરાતીಕನ್ನಡമലയാളം
AndroidiOS

ଲିଙ୍ଗରାଜ: ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଓ ବିନ୍ଦୁସାଗର

ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଓଡ଼ିଶା

ଲିଙ୍ଗରାଜ: ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଓ ବିନ୍ଦୁସାଗର
କଥା ଶୁଣନ୍ତୁବର୍ଣ୍ଣନା ହିନ୍ଦୀରେ

ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନ ଶିବ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ବିରାଜମାନ, ଯାହାଙ୍କୁ ତ୍ରିଭୁବନେଶ୍ୱର, ଅର୍ଥାତ୍ ତିନି ଭୁବନର ଈଶ୍ୱର ବୋଲି ବି କୁହାଯାଏ; ଭୁବନେଶ୍ୱର ନାମ ଏଥିରୁ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଭୂମିକୁ ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଗୁପ୍ତ କାଶୀ ବୋଲି ବି ମନାଯାଏ। ଲିଙ୍ଗରାଜ ହରିହର ରୂପରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ଏଠାରେ ବେଲପତ୍ର ସହ ତୁଳସୀ ବି ଲାଗି ହୁଏ।

କଥା ଅନୁସାରେ, ବିବାହ ପରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ମା ପାର୍ବତୀ କାଶୀରେ ରହୁଥିଲେ। ସମୟ କ୍ରମେ କାଶୀରେ ଭିଡ଼ ଓ କୋଳାହଳ ଏତେ ବଢ଼ିଗଲା ଯେ ଶିବ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଏକ ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ସେ ପୂର୍ବ ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଲେ ଓ ଉତ୍କଳ ଭୂମିର ଏକ ଘଞ୍ଚ ଆମ୍ବ ବଣରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ଆମ୍ବ ଗଛ ମୂଳରେ ସେ ଧ୍ୟାନରେ ବୁଡ଼ିଗଲେ। ଗୋଟିଏ ଆମ୍ବ ଗଛ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ହେଲା ଏକାମ୍ର।

ଲିଙ୍ଗରାଜ — 1

ଶିବ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ନ କହି ଚାଲିଆସିଥିଲେ। ମା ତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଖୋଜି ସେହି ବଣରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ବଣର ଗାଈମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଗୋଟିଏ ଆମ୍ବ ଗଛ ମୂଳକୁ ଆସି ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ କ୍ଷୀର ଧାର ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି। ସେଠାରେ ଥିଲେ ଏକ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ଲିଙ୍ଗ। ପାର୍ବତୀ ବୁଝିଗଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଏଠାରେ ହିଁ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଗୋପାଳୁଣୀ ବେଶ ଧରି ସେହି ବଣରେ ରହିଲେ ଓ ଗାଈଙ୍କ ସହ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବା କଲେ।

ଲିଙ୍ଗରାଜ — 2

ସେହି ବଣରେ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବାସ ନାମରେ ଦୁଇ ବଳଶାଳୀ ଅସୁର ରହୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ବର ମିଳିଥିଲା ଯେ କୌଣସି ପୁରୁଷ ସେମାନଙ୍କୁ ମାରିପାରିବ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ନିର୍ଭୟରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିଲେ। ସୁନ୍ଦରୀ ଗୋପାଳୁଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁହେଁ ମୋହିତ ହେଲେ ଓ ବିବାହ ପାଇଁ ଜିଦ କଲେ। ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, କ'ଣ କରିବି? ଶିବ କହିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବର ପୁରୁଷଠାରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ନାରୀଠାରୁ ନୁହେଁ; ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତ ତୁମ ହାତରେ ହିଁ ହେବ।

ଲିଙ୍ଗରାଜ — 3

ପରଥର ଅସୁରମାନେ ଆସିବାରୁ ଗୋପାଳୁଣୀ କହିଲେ, ଯିଏ ମୋତେ କାନ୍ଧରେ ବସାଇ ନେଇଯିବ, ମୁଁ ତା କଥା ଶୁଣିବି। ଅହଙ୍କାରରେ ଦୁହେଁ ଆଗେଇ ଆସି ଦେବୀଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇଲେ। ସେତିକିବେଳେ ଦେବୀ ନିଜ ଭାର ବଢ଼ାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେମିତି ସାରା ପୃଥିବୀର ଭାର ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଗଲା। ଅସୁରମାନେ ଟଳମଳ ହୋଇ ଆଣ୍ଠୁମାଡ଼ି ପଡ଼ିଲେ, ଆଉ ଦେବୀ ନିଜ ପାଦରେ ସେମାନଙ୍କୁ ମାଟି ଭିତରକୁ ଚାପିଦେଲେ। ବଣ ପୁଣି ଶାନ୍ତ ଓ ନିର୍ଭୟ ହେଲା।

ଲିଙ୍ଗରାଜ — 4

ଏହା ପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଖୁବ୍ ଶୋଷ ଲାଗିଲା, କିନ୍ତୁ ପାଖରେ କେଉଁଠି ପାଣି ନଥିଲା। ଶିବ ନିଜ ତ୍ରିଶୂଳରେ ମାଟିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଆଉ ସେଠାରୁ ଜଳଧାରା ଫୁଟି ବାହାରିଲା। ତାପରେ ସେ ସବୁ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଓ ତୀର୍ଥଙ୍କୁ ଆବାହନ କଲେ, ଆଉ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥ ସେଥିରେ ନିଜର ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁ ମିଶାଇଲେ। ବିନ୍ଦୁ ବିନ୍ଦୁରେ ଭରିଥିବା ସେହି ବିଶାଳ ସରୋବର ବିନ୍ଦୁସାଗର ନାମରେ ଜଣାଗଲା। ଦେବୀ ତାର ଜଳ ପିଇ ଶୋଷ ମେଣ୍ଟାଇଲେ, ଆଉ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ତାର ଜଳରେ ସବୁ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ଅଛି।

ଲିଙ୍ଗରାଜ — 5

ଏହା ପରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ଏହି ଭୂମିକୁ ନିଜ ବାସସ୍ଥାନ କଲେ। ସେହି ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ଲିଙ୍ଗ ପରେ ଲିଙ୍ଗରାଜ ରୂପରେ ପୂଜା ପାଇଲେ, ଆଉ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିବ କୃତ୍ତିବାସ ନାମରେ ବି ଜଣାଶୁଣା। ପରେ ଏଠାରେ ବିଶାଳ ଦେଉଳ ତିଆରି ହେଲା, ଯାହାକୁ କଳିଙ୍ଗ ଶୈଳୀ ମନ୍ଦିରର ଶିଖର ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ଭିତରେ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁହିଁଙ୍କ ଭାବ ଅଛି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ, ସେଥିପାଇଁ ସେ ହରିହର। ଏହି ରୂପ କହେ, ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ।

ଲିଙ୍ଗରାଜ — 6

ଆଜି ବି ପରମ୍ପରା ଅଛି, ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରଥମେ ବିନ୍ଦୁସାଗରରେ ବୁଡ଼ ପକାନ୍ତି ବା ଜଳ ଆଚମନ କରନ୍ତି, ତାପରେ ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଯାଆନ୍ତି। ମହାଶିବରାତ୍ରି ରାତିରେ ଦେଉଳ ଶିଖରରେ ମହାଦୀପ ଉଠେ, ଯାହା ଦର୍ଶନ ପରେ ଭକ୍ତମାନେ ଉପବାସ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି। ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରାରେ ପ୍ରଭୁ ବିନ୍ଦୁସାଗରରେ ନୌକା ବିହାର କରନ୍ତି, ଆଉ ଅଶୋକାଷ୍ଟମୀରେ ରୁକୁଣା ରଥଯାତ୍ରା ହୁଏ। ଏକାମ୍ରର କଥା କହେ, ଯେଉଁଠି ଶିବ ଓ ଶକ୍ତି ଏକାଠି, ସେଠି ଅଧର୍ମ ଟିକିପାରେ ନାହିଁ। ହର ହର ମହାଦେବ।

ଉତ୍ସ

ଭୁବନେଶ୍ୱରର ସ୍ଥଳ ପୁରାଣ ପରମ୍ପରା, ଯାହାର ଆଧାର ଏକାମ୍ର ପୁରାଣ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ବୋଲି ମନାଯାଏ; କୀର୍ତ୍ତି-ବାସ ଓ ବିନ୍ଦୁସାଗରର କଥା ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରଚଳିତ, ଯେମିତି କେତେକରେ ଶିବ ନିଜେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା କହି ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତି।

ଅଧିକ କଥା

କଥା ଦେଖନ୍ତୁ ଓ ଶୁଣନ୍ତୁ — ମାଗଣା ଆପ୍ଡାଉନଲୋଡ୍App Store